Εμπόριο και μεταφορές

Δύο διαφορετικές δουλειές

Αποστολή πρώτων υλών

Δεν στέλνεις πρώτες ύλες μόνο στις δικές σου πόλεις: μπορείς να στείλεις και σε έναν σύμμαχο, και σε έναν παίκτη που δεν γνωρίζεις καθόλου. Στην άποψη νησιού πάτησε την πόλη προορισμού — μπορεί να είναι και δική σου — και στο παράθυρο που ανοίγει διάλεξε Στείλε πρώτες ύλες.

Για να στείλεις σε μία από τις δικές σου πόλεις υπάρχει και πιο σύντομος δρόμος: το κουμπί Στείλε αγαθά στο παράθυρο του Λιμανιού ανοίγει το παράθυρο Νέα εντολή της οθόνης Στρατός στην καρτέλα Αγαθά· στην ίδια καρτέλα φτάνεις και από την οθόνη Στρατός. Στέλνεις από την πόλη όπου βρίσκεσαι, χωρίς να πας στο νησί. Το Λιμάνι, τα πλοία και οι κανόνες είναι οι ίδιοι (Διαταγές από την οθόνη Στρατός).

Ποια πόλη σου θα στείλει το φορτίο το διαλέγεις στον επιλογέα Από πού, πάνω από τη λίστα των πρώτων υλών. Η πόλη προορισμού δεν εμφανίζεται σε αυτή τη λίστα. Στη γραμμή κάθε πρώτης ύλης γράφει πόσο έχει η πόλη αποστολής στην αποθήκη της (στην αποθήκη …). Τα αγαθά που έβαλες προς πώληση στην Αγορά δεν μετρούν σε αυτόν τον αριθμό: μένουν στην αποθήκη, αλλά δεν είναι πια κάτι που μπορείς να δώσεις σε άλλον. Ως μέλος Pro, όταν στέλνεις σε δική σου πόλη, η γραμμή γράφει επίσης πόσο έχει από αυτό η πόλη προορισμού (εκεί: …) και το παράθυρο τον ελεύθερο χώρο της αποθήκης της· αν το φορτίο δεν χωράει, σου λέει πόσο δεν χωράει.

Την ποσότητα τη ρυθμίζεις με τον ρυθμιστή, γράφοντας τον ακριβή αριθμό στο πεδίο ή με το κουμπί Όλα. Η μία άκρη του ρυθμιστή είναι το μηδέν και η άλλη η χωρητικότητα όλων των πλοίων ή η ποσότητα στην αποθήκη, όποια είναι μικρότερη. Αν στέλνεις μόνο αυτό το αγαθό, ο ρυθμιστής φτάνει στο τέρμα όταν γεμίσουν τα πλοία. Μια γραμμή δεν ξεπερνά ποτέ δύο όρια: όσα έχει η πόλη και τον χώρο που μένει στα διαθέσιμα μεταγωγικά πλοία αφού φορτωθούν οι άλλες γραμμές. Το Όλα γεμίζει τη γραμμή ως το μικρότερο από τα δύο.

Η ενότητα Αμπάρι είναι το αμπάρι των πλοίων. Μια χρωματιστή μπάρα δείχνει πόσο γέμισε, με κάθε πρώτη ύλη στο δικό της χρώμα. Από κάτω γράφει πόσα πλοία χρειάζονται, πόσα περιμένουν διαθέσιμα στο λιμάνι, και πόσο φορτίο χωράει ένα πλοίο.

Η ενότητα Ταξίδι δείχνει πόσο θα κρατήσει ο δρόμος. Μόλις φορτώσεις κάτι, εμφανίζονται και η σειρά στο Λιμάνι, αν υπάρχει, ο χρόνος φόρτωσης, η εκτιμώμενη αναχώρηση και η εκτιμώμενη παράδοση. Όσο αλλάζεις τις ποσότητες, όλα αυτά υπολογίζονται ξανά από μόνα τους· δεν υπάρχει κουμπί για να υπολογιστεί η διαδρομή. Όταν όλα είναι έτοιμα, πάτησε Αποστολή.

Αν στο λιμάνι δεν υπάρχει διαθέσιμο μεταγωγικό πλοίο, το παράθυρο σου το λέει· μπορείς να στείλεις μόλις γυρίσουν τα πλοία. Μετά την αποστολή, το παράθυρο δείχνει την ώρα αναχώρησης και παράδοσης που κράτησε το Λιμάνι για το φορτίο σου.

Το φορτίο το μεταφέρουν πλοία ή φορτάμαξες

Η πόλη που στέλνει χρειάζεται Λιμάνι και αρκετά διαθέσιμα μεταγωγικά πλοία για το φορτίο. Τα ίδια πλοία φέρνουν και τα αγαθά που αγοράζεις στην Αγορά. Ένα φορτίο που δεν χωράει σε ένα πλοίο θέλει δεύτερο, ακόμη κι αν το δεύτερο θα ταξιδέψει μισοάδειο. Κάθε πλοίο ανήκει στο Λιμάνι της πόλης που το ναυπήγησε και δουλεύει για εκείνη την πόλη. Όσα πλοία θέλεις να χρησιμοποιήσεις σε άλλη πόλη σου, πρώτα τα μεταφέρεις εκεί. Προς μια δική σου πόλη στο ίδιο νησί, το φορτίο μπορούν να το πάνε και φορτάμαξες· η φορτάμαξα δεν χρειάζεται Λιμάνι.

Πλοία και φορτάμαξες είναι απασχολημένα σε όλη τη διαδρομή, πήγαινε και έλα: αφήνουν το φορτίο, γυρίζουν άδεια και ξαναχρησιμοποιούνται μόνο όταν φτάσουν σπίτι.

Όταν στέλνεις με πλοία σε δική σου πόλη, το παράθυρο δείχνει την επιλογή Μετά την παράδοση τα πλοία: το Γυρίζουν σπίτι είναι ο συνηθισμένος δρόμος, ενώ το Μένουν στην πόλη προορισμού εγκαθιστά εκεί τα πλοία μαζί με το φορτίο. Στη δεύτερη περίπτωση τα πλοία δεν επιστρέφουν· γίνονται πλοία της πόλης προορισμού μαζί με τα πληρώματά τους, ο πληθυσμός της πόλης αποστολής μειώνεται κατά τα πληρώματα και της πόλης προορισμού αυξάνεται κατά τον ίδιο αριθμό. Πόσα πλοία θα μείνουν το βρίσκει το παράθυρο από το φορτίο· μόλις διαλέξεις, βλέπεις πριν από την εντολή τον αριθμό των πλοίων που μένουν, τα πληρώματα, την ώρα άφιξης και το μέρος του φορτίου που δεν θα χωρέσει στην αποθήκη. Η εντολή είναι η ίδια που δίνει το Στείλε στόλο στον χάρτη του νησιού· περιγράφεται στο μεταφορά πλοίων. Η επιλογή υπάρχει μόνο όταν στέλνεις με πλοία σε δική σου πόλη: σε ξένη πόλη δεν εμφανίζεται ποτέ και με επιλεγμένες φορτάμαξες είναι αχνή, γιατί οι φορτάμαξες γυρίζουν πάντα σπίτι. Πόλη χωρίς Λιμάνι ή πόλη που κατέχεται από άλλον δεν μπορεί να δεχτεί τα πλοία· το παράθυρο γράφει τον λόγο.

Οι πρώτες ύλες φεύγουν από την αποθήκη της πόλης αποστολής τη στιγμή που δίνεις τη διαταγή. Το φορτίο καθ’ οδόν δεν είναι ούτε δικό σου ούτε του παραλήπτη· κανείς δεν μπορεί να το ξοδέψει.

Η έγκριση του παραλήπτη δεν χρειάζεται. Δεν υπάρχει βήμα όπου δέχεται, αρνείται ή παραλαμβάνει το δώρο.

Ο Χρυσός δεν στέλνεται. Ο Χρυσός δεν μένει στην αποθήκη μιας πόλης: είναι το ενιαίο ταμείο όλης της αυτοκρατορίας σου και δεν φορτώνεται ούτε σε πλοίο ούτε σε φορτάμαξα. Το παράθυρο ανοίγει γραμμές μόνο για τις πρώτες ύλες της αποθήκης.

Κάθε νέο πλοίο κοστίζει λίγο περισσότερο

Τα μεταγωγικά πλοία και οι φορτάμαξες κοστίζουν Ξύλο και Χρυσό. Η τιμή δεν είναι σταθερή: όσους περισσότερους μεταφορείς έχεις, τόσο ακριβότερος γίνεται ο κάθε επόμενος από τον προηγούμενο. Όσο μεγαλώνει ο στόλος, η καλή ξυλεία έρχεται από πιο μακριά και οι ναυπηγοί ζητούν περισσότερα· η πίσσα, το πανί και τα μεροκάματα πληρώνονται σε Χρυσό. Το παράθυρο δείχνει την τιμή του επόμενου πλοίου και πόσα έχεις· η συνολική τιμή μιας παραγγελίας γράφεται από κάτω. Οι πρώτοι λίγοι μεταφορείς δεν ζητούν Χρυσό, για να μπορεί και μια νέα πόλη να έχει πλοία στο λιμάνι της· ο Χρυσός ξεκινά από τους επόμενους.

Μετράει ό,τι σου ανήκει: πλοία στις πόλεις σου, στη θάλασσα, με στρατό, σταθμευμένα σε σύμμαχο και όσα ναυπηγούνται ακόμη. Μια παραγγελία μετράει από τη στιγμή που τη δίνεις και η τιμή της κλειδώνει τότε. Αν απολύσεις ή χάσεις ένα πλοίο, η επόμενη τιμή πέφτει. Όποιος ακυρώσει μια παρτίδα παίρνει πίσω ένα μερίδιο όσων κόστισαν ακριβώς αυτά τα πλοία· ο Χρυσός γυρίζει στο ταμείο. Στην απόλυση δεν επιστρέφεται Χρυσός, μόνο ένα μερίδιο από το ξύλο της πρώτης τιμής — το χτίσιμο και η απόλυση δεν συμφέρουν ποτέ. Από ένα μέγεθος και μετά, ακόμη και ένας μόνο μεταφορέας κοστίζει περισσότερο από όσο χωρά η αποθήκη σου· τότε μπορείς να μεγαλώσεις την αποθήκη ή να μικρύνεις τον στόλο, και ένας μικρότερος στόλος ρίχνει την τιμή του επόμενου μεταφορέα.

Ο Ολκάς είναι ένα σκαλί στην ίδια σκάλα με το μεταγωγικό πλοίο, στο τριπλάσιο της τιμής. Χωράει πολύ περισσότερο φορτίο, ταξιδεύει πιο αργά και θέλει αρκετά ψηλό Λιμάνι. Οι φορτάμαξες έχουν δική τους σκάλα: το χτίσιμο φορτάμαξων δεν ανεβάζει την τιμή των πλοίων.

Ποια πλοία θα πάρουν ένα φορτίο ή έναν στρατό τα διαλέγει το παιχνίδι, με έναν σταθερό κανόνα. Ένας στόλος πάει με την ταχύτητα του πιο αργού πλοίου του· γι' αυτό τα μεταγωγικά πάνε μόνα τους όταν αρκούν, και οι Ολκάδες προστίθενται μόνο όταν δεν αρκούν, με όσο λιγότερα πλοία γίνεται. Έτσι ένας Ολκάς δεν καθυστερεί ποτέ ταξίδι που θα έκαναν τα μεταγωγικά, και ένας στόλος με Ολκάδα πάει με τον ρυθμό της. Τα πλοία που μεταφέρεις σε άλλη πόλη σου είναι πάντα μεταγωγικά· ο Ολκάς μένει στο Λιμάνι που τον ναυπήγησε.

Φορτάμαξες στο ίδιο νησί

Όταν το φορτίο πηγαίνει σε μια δική σου πόλη στο ίδιο νησί, μπορούν να το μεταφέρουν φορτάμαξες αντί για πλοία. Αν η πόλη αποστολής έχει ελεύθερη φορτάμαξα, το παράθυρο σου δίνει την επιλογή Μεταφορικό μέσο: Πλοία ή Φορτάμαξες, με τον αριθμό των ελεύθερων κάτω από το καθένα. Αν διαλέξεις φορτάμαξες, το αμπάρι και οι αριθμοί αφορούν τις φορτάμαξες. Φορτίο για άλλον παίκτη ή για άλλο νησί πηγαίνει μόνο με πλοίο. Όταν ιδρύεις αποικία σε άδειο οικόπεδο του ίδιου νησιού, και το φορτίο των αποίκων μπορεί να πάει με φορτάμαξες (Αποικία).

Η φορτάμαξα πηγαίνει από τη στεριά. Δεν χρειάζεται Λιμάνι· δεν υπάρχει ούτε σειρά στο Λιμάνι ούτε φόρτωση, ξεκινά μόλις δώσεις τη διαταγή. Πόσο κρατά ο δρόμος εξαρτάται από την ταχύτητα της φορτάμαξας, την απόσταση των δύο πόλεων και την ταχύτητα του κόσμου. Μια φορτάμαξα χωράει όσο ένα μεταγωγικό πλοίο· ό,τι δεν χωράει σε μία θέλει δεύτερη. Έτσι μπορεί να στείλει φορτίο και μια πόλη χωρίς Λιμάνι.

Και οι φορτάμαξες είναι απασχολημένες σε όλη τη διαδρομή, πήγαινε και έλα, και είναι οι ίδιες που χρησιμοποιεί ο στρατός σου: μια φορτάμαξα με φορτίο δεν βγαίνει σε λεηλασία ούτε απολύεται, και μια φορτάμαξα σε λεηλασία δεν κουβαλά φορτίο. Η άφιξη είναι ίδια με μιας αποστολής με πλοία: το φορτίο μπαίνει στην αποθήκη, ό,τι δεν χωράει χάνεται και στα Συμβάντα έρχονται οι ίδιες γραμμές. Τις φορτάμαξες στον δρόμο τις παρακολουθείς στο Καθ’ οδόν και στην οθόνη Στρατός, και μπορείς να τις ανακαλέσεις.

Καμία φορτάμαξα δεν περνά γραμμή μετώπου. Αν γίνεται μάχη στην πόλη αποστολής ή στην πόλη προορισμού, ή αν την πόλη ή το λιμάνι της το κρατά κάποιος άλλος, η φορτάμαξα δεν ξεκινά· το παράθυρο λέει γιατί. Προς μια τέτοια πόλη και από αυτήν, το φορτίο πηγαίνει μόνο με πλοίο.

Πρώτα το Λιμάνι, μετά η θάλασσα

Τα πλοία δεν σαλπάρουν τη στιγμή που δίνεις τη διαταγή. Πρώτα το φορτίο μπαίνει στα πλοία στο Λιμάνι της πόλης αποστολής: όσο μεγαλώνει το φορτίο τόσο κρατά η δουλειά, και όσο ανεβαίνει το επίπεδο του Λιμανιού τόσο συντομεύει. Κάθε διαταγή που βγάζει φορτίο από την ίδια πόλη χρησιμοποιεί το Λιμάνι με τη σειρά. Αν το Λιμάνι φορτώνει ήδη άλλο φορτίο, το δικό σου περιμένει. Η ενότητα Αποβάθρα στο παράθυρο του Λιμανιού δείχνει τι φορτώνεται αυτή τη στιγμή, τι περιμένει πίσω του και πότε σαλπάρει το καθένα. Σε μια πόλη με πολύ εμπόριο, η αναβάθμιση του Λιμανιού στέλνει τα φορτία πιο γρήγορα στον δρόμο· μόλις τελειώσει η αναβάθμιση, επιταχύνονται και τα φορτία που ήδη φορτώνονται ή περιμένουν στην αποβάθρα. Οι στρατιώτες που πηγαίνουν στον Όρμο των Πειρατών από πόλη χωρίς Ναύσταθμο επιβιβάζονται κι αυτοί στο Λιμάνι και φαίνονται στην Αποβάθρα· η αναβάθμιση δεν αλλάζει την ώρα απόπλου τους, και το φορτίο πίσω τους φορτώνεται όταν σαλπάρει ο στρατός.

Όταν τελειώσει η φόρτωση, αρχίζει το ταξίδι. Η διάρκειά του εξαρτάται από την απόσταση των δύο πόλεων και από την ταχύτητα του κόσμου. Τηλεμεταφορά δεν υπάρχει.

Στον προορισμό δεν περιμένεις. Τη στιγμή που φτάνουν τα πλοία, το φορτίο είναι στην αποθήκη του παραλήπτη· το λιμάνι του ούτε επιταχύνει ούτε καθυστερεί την παράδοση.

Η σειρά και η ώρα αναχώρησης που δείχνει το παράθυρο είναι εκτίμηση: μια διαταγή που δόθηκε πριν από τη δική σου μπορεί να πιάσει την αποβάθρα. Ισχύει η ώρα που κράτησε το Λιμάνι τη στιγμή που έστειλες. Αν στο μεταξύ το Λιμάνι ανέβει επίπεδο, τα πλοία σαλπάρουν πριν από αυτή την ώρα, ποτέ αργότερα.

Άφιξη

Μόλις φτάσει το φορτίο, γράφεται στα Συμβάντα του παραλήπτη: από ποια πόλη ήρθε, πόσο μπήκε στην αποθήκη και, αν κάτι δεν χώρεσε, πόσο χάθηκε. Αν το έστειλες σε δική σου πόλη, αυτή τη γραμμή τη διαβάζεις εσύ.

Αν το έστειλες σε άλλον παίκτη, όταν το φορτίο φτάσει στην πόλη του παίρνεις κι εσύ μια γραμμή: σε ποια πόλη, σε ποιον και τι έστειλες. Πόσο χώρεσε στην αποθήκη του δεν το λέει· αυτό το βλέπει μόνο ο παραλήπτης. Όταν τα πλοία σου γυρίσουν σπίτι, έρχεται άλλη μία γραμμή. Όσο είναι στον δρόμο, τα πλοία σου και το φορτίο τους τα παρακολουθείς στο Καθ’ οδόν και στην οθόνη Στρατός της πόλης αποστολής.

Το φορτίο δεν κρατά χώρο στην αποθήκη του παραλήπτη. Όταν φτάσουν τα πλοία, ξεφορτώνεται όσο χωράει εκείνη τη στιγμή και ό,τι δεν χωράει χάνεται. Ο αποστολέας δίνει πάντα ολόκληρο το φορτίο: το δώρο δίνεται, δεν δανείζεται.

Σκληρός κανόνας, αλλά έχει λόγο. Αν ένα φορτίο γύριζε πίσω επειδή «δεν υπάρχει χώρος», ο αποστολέας θα μάθαινε πόσο γεμάτη είναι η αποθήκη του παραλήπτη. Η αποθήκη των άλλων είναι κλειστή για σένα, και το παράθυρο δεν τη δείχνει. Πριν στείλεις μεγάλο φορτίο σε κάποιον που δεν ξέρεις, ειδοποίησέ τον.

Υπάρχει και μια συνέπεια που αφέθηκε επίτηδες: ένα δώρο που δεν ζήτησες μπορεί να γεμίσει την αποθήκη σου, και σε γεμάτη αποθήκη χάνεται η δική σου παραγωγή. Δεν υπάρχει ρύθμιση που να αρνείται τα φορτία· η λύση είναι να ξοδέψεις ό,τι ήρθε και να ανοίξεις χώρο.

Στον δρόμο δεν συμβαίνει τίποτε άλλο: ούτε φόροι, ούτε προμήθεια, ούτε απώλειες στη θάλασσα. Εξαίρεση είναι οι πειρατές: μπορούν να στήσουν ενέδρα σε φορτίο που πλέει ανάμεσα σε νησιά και να πάρουν ένα μερίδιο (Επιθέσεις πειρατών). Τα πλοία συνεχίζουν και τα αγαθά που πήραν μένουν στην αποθήκη του Όρμου των Πειρατών σου. Σε πόλη παίκτη που είναι σε διακοπές όμως δεν μπορείς να στείλεις.

Ανάκληση

Μια πολιτική νηοπομπή που ξεκίνησε μπορείς να την ανακαλέσεις: ένα φορτίο, τα πλοία που πάνε να πάρουν μια αγορά, μια αποστολή αποικισμού, τα πλοία που φέρνουν φορτίο από μια βάση. Στην οθόνη Στρατός της πόλης αποστολής, στη γραμμή του ταξιδιού, γράφει Ανάκληση. Το κουμπί φαίνεται μόνο όσο η νηοπομπή είναι ακόμη στον δρόμο προς τα εκεί· μια νηοπομπή που γυρίζει έρχεται ήδη σπίτι. Με τον ίδιο τρόπο ανακαλούνται και τα μεταγωγικά πλοία που έστειλες να μεταφερθούν σε άλλη πόλη σου.

Η επιστροφή κρατά όσο έπλεαν μέχρι εκείνη τη στιγμή. Αν φορτώνουν ακόμη στο δικό σου λιμάνι, είναι αμέσως εκεί. Αν είναι στη μέση του δρόμου, γυρίζουν μισό δρόμο. Αν έφτασαν στην απέναντι αποβάθρα και περιμένουν, γυρίζουν όλο τον δρόμο. Η αναμονή δεν μετρά ως ταξίδι. Η νηοπομπή που ανακαλείς την ώρα της φόρτωσης αφήνει και τη θέση της στη σειρά του Λιμανιού: ό,τι περιμένει πίσω της προχωρά μπροστά κατά τόσο χρόνο.

Ό,τι είναι στο πλοίο έρχεται σπίτι. Αν η αποθήκη σου είναι γεμάτη, ό,τι δεν χωράει χάνεται, όπως και στην άφιξη. Όταν τα πλοία ενός φορτίου που ανακάλεσες φτάσουν σπίτι, η γραμμή στα Συμβάντα λέει τι ήρθε με το πλοίο, πόσο μπήκε στην αποθήκη και πόσο χάθηκε.

Ό,τι έγινε δεν αναιρείται: μια αποστολή που πήρε το φορτίο της, το παρέδωσε ή ίδρυσε την πόλη της δεν ανακαλείται.

Μεταφορά πλοίων σε άλλη πόλη

Τα μεταγωγικά πλοία μπορείς να τα μεταφέρεις από μια πόλη σου σε άλλη. Στην άποψη νησιού πάτησε την πόλη όπου θα πάνε τα πλοία και διάλεξε Στείλε στόλο. Στο πάνω μέρος του παραθύρου διαλέγεις από ποια πόλη θα ξεκινήσουν τα πλοία· ακριβώς από κάτω γράφει πόσο θα κρατήσει ο δρόμος και πότε θα φτάσουν. Στην ενότητα Πλοία τα μεταγωγικά έχουν δική τους γραμμή: πόσα θα πάνε το διαλέγεις με τα − και +, και το Όλα τα διαλέγει όλα. Όταν ανοίγει το παράθυρο, είναι διαλεγμένα όλα τα μεταγωγικά που περιμένουν διαθέσιμα στο λιμάνι. Μπορείς να στείλεις το πολύ όσα πλοία περιμένουν διαθέσιμα στο λιμάνι αναχώρησης: όσα φορτώνουν, ταξιδεύουν ή πάνε με έναν στρατό δεν μετρούν. Αν στο λιμάνι περιμένουν και πολεμικά πλοία, μπορείς να τα στείλεις με την ίδια διαταγή, ή μόνο μεταγωγικά. Αν θέλεις να μετρήσεις μόνος το φορτίο ή να στείλεις τα πλοία άδεια, χρησιμοποίησε το Στείλε στόλο στον χάρτη του νησιού.

Τα πλοία μπορούν να πάνε άδεια ή να πάρουν φορτίο. Στην ενότητα Αμπάρι κάθε πρώτη ύλη έχει μια γραμμή· την ποσότητα τη ρυθμίζεις όπως στο παράθυρο αποστολής πρώτων υλών, με τον ρυθμιστή, γράφοντας στο πεδίο ή με το Όλα. Το αμπάρι είναι το άθροισμα των αμπαριών των πλοίων που στέλνεις, και όταν γεμίσει οι ρυθμιστές σταματούν. Αν μειώσεις τον αριθμό των πλοίων, το φορτίο που δεν χωράει πια φεύγει από τις γραμμές· το Μηδένισε αδειάζει μόνο το φορτίο, χωρίς να αγγίξει τα πλοία. Ως μέλος Pro, αν μια πρώτη ύλη δεν θα χωρέσει στην αποθήκη της πόλης άφιξης, κάτω από τη γραμμή γράφει πόσος χώρος υπάρχει εκεί και πόσο θα χαθεί· τη διαταγή μπορείς πάντως να τη δώσεις. Χωρίς Pro το παράθυρο λέει ότι αυτό το δείχνει το Pro. Στο κάτω μέρος του παραθύρου είναι η σύνοψη της διαταγής, πότε θα φτάσουν τα πλοία και το Στείλε τον στόλο.

Το ταξίδι είναι ίδιο με ενός φορτίου: αν υπάρχει φορτίο, πρώτα μπαίνει στα πλοία στο Λιμάνι και μετά τα πλοία σαλπάρουν. Τα πλοία στον δρόμο δεν χρησιμεύουν ούτε στην πόλη αναχώρησης ούτε στην πόλη άφιξης. Τα παρακολουθείς στο Καθ’ οδόν, στη γραμμή Μεταγωγικά πλοία, και αν θέλεις τα ανακαλείς· τα πλοία που ανακαλείς γυρίζουν σπίτι μαζί με το φορτίο τους. Αν με την ίδια διαταγή έστειλες και πολεμικά πλοία, εκείνα ταξιδεύουν με τον δικό τους στόλο και τη δική τους ταχύτητα.

Όταν φτάσουν τα πλοία, το φορτίο ξεφορτώνεται στην αποθήκη της πόλης άφιξης· ό,τι δεν χωράει χάνεται, όπως με ένα φορτίο. Τα πλοία δεν γυρίζουν σπίτι: μένουν στο Λιμάνι της πόλης άφιξης και είναι πια πλοία εκείνης της πόλης. Μαζί τους πηγαίνουν και τα πληρώματα. Το πλήρωμα ανήκει στον στρατιωτικό πληθυσμό της πόλης του πλοίου· δεν δουλεύει και δεν πληρώνει φόρο. Γι’ αυτό ο πληθυσμός της πόλης αναχώρησης μειώνεται όσο είναι το πλήρωμα, και της πόλης άφιξης αυξάνεται άλλο τόσο. Τα πληρώματα αποβιβάζονται ακόμη κι αν δεν φτάνουν τα σπίτια στην πόλη άφιξης· η πόλη απλώς δεν μεγαλώνει ώσπου να ανοίξει χώρος. Στα Συμβάντα γράφεται πόσα πλοία έφτασαν και πόσο από το φορτίο μπήκε στην αποθήκη.

Τα μεταγωγικά πλοία και οι Ολκάδες έχουν κόστος συντήρησης: είτε περιμένουν στο λιμάνι είτε ταξιδεύουν, το καθένα παίρνει κάθε ώρα λίγο Χρυσό από το ταμείο σου, η Ολκάς λίγο περισσότερο από το μεταγωγικό. Ένας μεγάλος στόλος έχει έτσι το τίμημά του. Ένας μικρός στόλος δεν το πληρώνει: τα πρώτα πλοία που έχεις δεν κοστίζουν συντήρηση, πληρώνονται μόνο τα πλοία πέρα από αυτά. Πρώτα θεωρούνται ελεύθερα τα μεταγωγικά, μετά οι Ολκάδες· οι οθόνες δείχνουν τον Χρυσό που φεύγει πραγματικά από το ταμείο. Ένα πλοίο υπό κατασκευή δεν κοστίζει συντήρηση μέχρι να ολοκληρωθεί. Οι φορτάμαξες δεν έχουν κόστος συντήρησης.

Η πόλη άφιξης πρέπει να είναι δική σου, να έχει Λιμάνι και να μην το κρατά κανείς. Αν, όσο τα πλοία είναι στον δρόμο, το Λιμάνι εκείνης της πόλης κατεδαφιστεί ή κάποιος αρχίσει να κρατά την πόλη ή το λιμάνι της, τα πλοία δεν μπαίνουν εκεί: γυρίζουν σπίτι με το φορτίο τους από τον δρόμο που ήρθαν, και τα Συμβάντα σου λένε γιατί. Από μια πόλη που το λιμάνι της το κρατά εχθρικός στόλος, κανένα μεταγωγικό πλοίο δεν περνά σε άλλο λιμάνι.

Αγορά

Στο βιβλίο εντολών φαίνονται όλες οι εντολές του κόσμου, αλλά μια συναλλαγή γίνεται μόνο αν ο πωλητής είναι μέσα στην εμβέλεια του αγοραστή. Αυτή την εμβέλεια την ορίζει ο Εμπορικός σταθμός στην πόλη του αγοραστή. Η αναβάθμιση του δικού σου σού ανοίγει περισσότερους πωλητές για να αγοράσεις· σε ποιον μπορείς να πουλήσεις το καθορίζει η εμβέλεια του αγοραστή, όχι η δική σου. Ορίζει επίσης πόσες προσφορές πώλησης μπορούν να υπάρχουν ταυτόχρονα στην πόλη σου· οι εντολές αγοράς δεν μετρούν σε αυτό. Αν κατεβάσεις τον Εμπορικό σταθμό, οι προσφορές πώλησης που υπάρχουν δεν σβήνονται· δεν μπορείς όμως να βάλεις καινούργια ώσπου να πέσει ο αριθμός τους κάτω από το νέο όριο.

Στην οθόνη Αγορά διαλέγεις πρώτα την πρώτη ύλη· στην κάρτα κάθε πρώτης ύλης γράφει πόσο έχει η πόλη σου και πόσες εντολές υπάρχουν στο βιβλίο. Στη μία πλευρά του βιβλίου οι πωλητές είναι ταξινομημένοι από τον φθηνότερο, στην άλλη οι αγοραστές από τον ακριβότερο. Οι δικές σου εντολές έχουν το σημάδι δική σου· με τον εαυτό σου δεν μπορείς να συναλλαγείς. Αν πατήσεις μια γραμμή, η τιμή της περνά στη φόρμα της εντολής. Η φόρμα δείχνει τι θα δεσμεύσει η εντολή: στην αγορά τον Χρυσό που θα κρατηθεί, τα πλοία που θα ξεκινήσουν και τον χώρο στο αμπάρι, στην πώληση τον Χρυσό που θα πάρεις και τα αγαθά που θα δεσμευτούν. Το κουμπί Μέγιστο γράφει τη μεγαλύτερη ποσότητα που μπορεί να περάσει αυτή τη στιγμή.

Αν δεν φτάνει ο Χρυσός σου, αν δεν έχεις τόσα αγαθά ή αν οι θέσεις για προσφορές πώλησης είναι γεμάτες, η εντολή δεν δίνεται και η φόρμα λέει γιατί. Αν δεν φτάνουν τα διαθέσιμα πλοία ή ο χώρος στο αμπάρι, η εντολή δίνεται κανονικά: έρχεται όσο ταιριάζει με όσα φτάνουν, και το υπόλοιπο περιμένει στο βιβλίο. Αν η εντολή ταιριάξει με πολλές προσφορές μαζί, ό,τι αγόρασες από την ίδια πόλη έρχεται με ένα ταξίδι, και τα πλοία δεσμεύονται για το σύνολο αυτών των αγαθών· ό,τι αγόρασες από άλλη πόλη έρχεται με δικό του ταξίδι. Και το κομμάτι της εντολής που θα ταιριάξει αργότερα έρχεται με χωριστό ταξίδι. Στο κάτω μισό της οθόνης, η ενότητα Οι εντολές σου δείχνει τις ανοιχτές σου εντολές, πόσο εκτελέστηκε από την καθεμιά και το κουμπί Απόσυρση· όσες έκλεισαν βρίσκονται σε μια διπλωμένη λίστα. Οι Παραδόσεις δείχνουν τα ταξίδια που είναι στη θάλασσα ή έχουν φτάσει.

Μια εντολή δεν την εγκρίνει κανείς: αν η τιμή και η εμβέλεια ταιριάζουν, η συναλλαγή γίνεται από μόνη της. Το βιβλίο σου δείχνει και σε ποιες εντολές γίνεται αυτό. Οι πωλήσεις έξω από την εμβέλειά σου φαίνονται αχνές, με την απόστασή τους δίπλα· αν μόνο ένα μέρος μιας γραμμής τιμής είναι μέσα στην εμβέλειά σου, τα δύο μέρη φαίνονται χωριστά. Στην πλευρά των αγοραστών σημειώνονται όσοι δεν φτάνουν με την εμβέλειά τους ως την πόλη σου: αυτοί δεν μπορούν να αγοράσουν τα αγαθά σου, και το επίπεδο του δικού σου Εμπορικού σταθμού δεν το αλλάζει. Η γραμμή γράφει πόσο μακριά είναι ο πλησιέστερος τέτοιος αγοραστής και ως πού φτάνει η εμβέλειά του· η διαφορά κλείνει μόνο αν ο ίδιος αναβαθμίσει τον δικό του Εμπορικό σταθμό. Η φθηνότερη πώληση που λέει η φόρμα, και το αν η εντολή θα εκτελεστεί αμέσως, μετρούν μόνο τις εντολές μέσα στην εμβέλειά σου· αν η πώληση στην τιμή που έγραψες είναι έξω από την εμβέλειά σου, η φόρμα σου το λέει πριν δώσεις την εντολή.

Μια εντολή αγοράς που δεν εκτελείται αμέσως περιμένει στο βιβλίο. Όταν κάποιος μέσα στην εμβέλειά σου βάλει προσφορά πώλησης σε αυτή την τιμή ή φθηνότερα, η εντολή εκτελείται από μόνη της· ξαναδοκιμάζεται και όταν γυρίσουν τα πλοία σου σπίτι. Η εμβέλεια μιας αγοράς σε αναμονή μεγαλώνει μαζί με την πόλη σου: όταν ολοκληρωθεί το νέο επίπεδο του Εμπορικού σταθμού, η αγορά φτάνει ως την εμβέλεια εκείνου του επιπέδου. Αν κάποιος που μόλις μπήκε στην εμβέλειά σου πουλά στην τιμή της εντολής ή φθηνότερα, η αγορά εκτελείται μαζί του από μόνη της και πληρώνεις την τιμή του πωλητή. Ακόμη κι αν κατεβάσεις ή κατεδαφίσεις τον Εμπορικό σταθμό, η εμβέλεια μιας αγοράς σε αναμονή δεν στενεύει. Στη λίστα Οι εντολές σου, μια αγορά σε αναμονή σου λέει αν δεν πουλά κανείς σε αυτή την τιμή μέσα στην εμβέλειά σου, και πόσο μακριά είναι ο πλησιέστερος πωλητής.

Ο Χρυσός που περιμένει σε μια εντολή αγοράς δεν προστατεύεται από τη λεηλασία. Όταν λεηλατείται μία από τις πόλεις σου, το μερίδιο Χρυσού του λεηλάτη υπολογίζεται πάνω στο άθροισμα του Χρυσού στο ταμείο σου και όσου περιμένει στις εντολές αγοράς. Αν το ταμείο σου δεν φτάνει, το υπόλοιπο παίρνεται από τις εντολές σου, αρχίζοντας από την τελευταία αγορά που έδωσες, και οι εντολές μικραίνουν κατά όσες μονάδες χρειάζεται για να καλυφθεί ο Χρυσός που πάρθηκε (Λεηλασία). Η λίστα Οι εντολές σου γράφει πόσες μονάδες αφαίρεσε η λεηλασία από μια εντολή· μια εντολή που έχασε όλες τις μονάδες της κλείνει με την ένδειξη έκλεισε από λεηλασία.

Τα αγαθά που αγόρασες στην Αγορά είναι δικά σου, ακόμη κι αν ανακαλέσεις τα πλοία σου: τα πλήρωσες τη στιγμή της συναλλαγής και σε περιμένουν στην αποβάθρα του πωλητή. Τα βλέπεις στην οθόνη Αγορά, στην αρχή των Παραδόσεων, κάτω από τις Αγορές σε αναμονή· αν πατήσεις Στείλε πλοία, ξεκινά νέα νηοπομπή και φέρνει τα αγαθά σπίτι. Οι αγορές του ίδιου είδους που περιμένουν στην αποβάθρα της ίδιας πόλης φαίνονται σε μία γραμμή και έρχονται με μία νηοπομπή· αν τα διαθέσιμα πλοία δεν τις χωρούν όλες, έρχονται όσες χωρούν και οι άλλες περιμένουν ολόκληρες. Για μία αγορά ξεκινά μία μόνο νηοπομπή κάθε φορά. Η ανάκληση ακυρώνει το ταξίδι, όχι τη συναλλαγή: δεν γίνεται να πάρεις πίσω τα χρήματα και να κρατήσεις και τα αγαθά.

Ο πόλεμος σπάει τις μεταφορές

Εδώ είναι το πιο εύθραυστο σημείο της οικονομίας. Αν φέρνεις σταφύλια από άλλο νησί και αυτός ο δρόμος κοπεί, το κελάρι σου αδειάζει — και όταν αδειάσει το κελάρι, η ικανοποίηση πέφτει και η πόλη μικραίνει.

Το πραγματικό κόστος μιας πολιορκίας συχνά δεν είναι οι στρατιώτες που χάθηκαν, αλλά το εμπόριο που σταμάτησε.

Μια πόλη υπό κατοχή δεν σταματά το εμπόριο, αλλά το περιορίζει: οι πρώτες ύλες που βγαίνουν από την πόλη ή μπαίνουν σε αυτήν χρησιμοποιούν το όριο πολιτικών μεταφορών της πόλης. Από αυτό αφαιρούνται τα φορτία σου, οι παραδόσεις των εντολών της Αγοράς και ο στόλος αποικισμού σου. Το όριο αφαιρείται μία φορά, όταν το φορτίο ξεκινά, και ξαναγεμίζει μόνο του με τον καιρό· αν δεν φτάνει για ένα φορτίο, το παράθυρο σου το λέει, μαζί με το πότε θα μπορεί να φύγει. Ένα δώρο που θέλει να στείλει άλλος παίκτης σε εκείνη την πόλη απορρίπτεται πριν ξεκινήσει. → Κατοχή

Το ίδιο όριο χρησιμοποιεί και μια πόλη που το λιμάνι της το κρατά άλλος. Ακόμη κι αν οι δρόμοι και το λιμάνι της τα κρατούν διαφορετικοί, το όριο είναι ένα και αφαιρείται μία φορά, όταν το φορτίο ξεκινά. → Κατοχή λιμανιού