Örnekler

A. Hazırlıksız saldırı

1.000 Hoplit, surlu bir şehre saldırıyor. Kuşatma makinesi yok.

Hoplitler sura tek çizik atamıyor ve garnizona ulaşamıyor. Savunanın okçuları surun üstünden vurmaya devam ediyor. “Açılmayacak bir kapının önünde durmak” morali her tur düşürüyor ve ordu sonunda kırılıp eve yürüyor.

Ders: ayakta duran surlu bir şehri kuşatma makinesi olmadan alamazsın.

B. Hazırlanmış kuşatma

600 Falangit, 400 Okçu, 20 Mancınık; askerlerin hepsine yetecek kadar Hekim, mancınıkların hepsine yetecek kadar Mühendis.

Mancınıklar surla ilgileniyor, Falangitler ön hattı tutuyor, okçular savunanı yıpratıyor. Her tur Hekimler düşen piyadenin bir kısmını yaralı olarak savaştan çıkarıyor, Mühendisler de parçalanan mancınıkların bir kısmını geri çekiyor. Sur yarıldığında saldıranın morali sıçrıyor ve piyade içeri giriyor.

Ders: kuşatma; makineden, onu koruyan hattan ve kayıpları eve getiren destekten oluşan bir düzendir.

C. Menzilli kuvvet kuruyor

2.000 Okçu, uzun bir kuşatmada. Sahanın menzilli safı 240 kişilik olsun: her tur 240 okçu ateş eder.

Sadakları boşaldığında ölmüyorlar, susuyorlar. Boşalan bölük geri çekiliyor, dolu sadaklı taze 240 okçu hatta giriyor. Bu döngü dolu sadaklı okçu kalmayana kadar sürüyor; sonunda 2.000 okçun hayatta ve hedef, ama tek ok atamıyor.

Ders: menzilli kuvvetin bir ömrü vardır. Rezerv derinliği o ömrü uzatır ama sonsuz yapmaz; sonunda tek çare taze birlik göndermektir.

D. Taze takviye geliyor

Kurumuş orduya bir tek Okçu göndermek sahaya bir dolu sadak ekler; ordunun geri kalanı hâlâ kurudur ve moral etkisi neredeyse sıfırdır.

800 Okçu göndermek menzilli safı yeniden ateşe başlatır, rezerv derinliğini tazeler ve morali kayda değer biçimde yükseltir.

Ders: takviyenin etkisi var olan orduya oranıyla ölçülür. Damla damla yardım kaynağı çöpe atmaktır.

E. Ordu kırılıyor

Kuşatan ordunun morali dibe vurdu: ordu kırılıyor ve bekleyen bozgun durumuna geçiyor.

Bir sonraki tur sınırında yeniden bakılıyor. Yardım gelmediyse ordu o turu dövüşmeden çekiliyor ve sağ kalanlar mühimmatları, destek birimleri ve yaralılarıyla eve yürüyor. Aynı sınırda kayda değer bir takviye yetişirse bozgun iptal olur.

Ders: kırılan ordu yok olmaz. Zamanında geri çağırmak ya da zamanında beslemek arasındaki fark, ordunun tamamıdır.

F. Hekim iş başında

İki eşit ordu birbirini öğütüyor; birinin yanında onu tam kapsayacak kadar Hekim var.

Her tur iki tarafta da aynı sayıda asker düşüyor; Hekim savaşın gidişini değiştirmiyor. Ama Hekim’li tarafta düşenlerin bir kısmı ölmemiş, yaralanmış; Hekimler onları savaştan çıkarıyor. İki ordu da kırılıp çekildiğinde Hekim’li ordu, kayıplarının bir bölümünü eve geri götürüyor. Malzeme bitseydi iş de orada biterdi.

Ders: Hekim savaşı kazandırmaz; kaybettiğin askerlerin bir kısmını geri getirir, yeter ki kampın basılmasın.

G. Şehir kendini besliyor

Cephanelik’i yüksek bir şehirde 300 kişilik garnizon: şehrin ürettiği ok, garnizonun harcadığını karşıladığı sürece garnizon kurumuyor.

Aynı şehirde 5.000 kişilik bir garnizon varsa aynı Cephanelik aynı miktarı üretir ama tüketim kat kat fazladır. Panelde “Şehir yetişemiyor” yazar ve garnizon yine kurur.

Ders: savunanın yerel üretimi güçlüdür ama sonsuz değildir; şehrin büyüklüğüne göre bir garnizon büyüklüğü vardır.

H. Surun önünde sıra

12 Koçbaşı, 4 Mancınık, 300 Hoplit, 100 Peltast ve 150 Okçu, surlu bir şehre saldırıyor. Surun arkasında 150 Okçu bekliyor, bir kısmı burçta.

Savunanın okçuları sura en yakın olanı vurur. Mancınıklar da koçbaşları gibi surun dibinde sura vurur; onlara yalnız burçtakiler atar. İlk oklar Hoplitlere gider: sura en yakın onlar durur ve kimseye ulaşamadan ok yerler. Hoplitler eriyince Peltastlar, onlar da düşünce arkadaki Okçular vurulur. Bu arada saldıranın okçuları surun üstünden burçtakilere atar, koçbaşları da kapıyı döver.

Sur Hoplitler erimeden düşerse savaş ertesi turdan itibaren açık sahadaki gibi sürer. Düşmezse saldıran, ok altında bekleyen piyadesini ve her tur eriyen moralini kaybeder, sonunda çekilir.

Ders: sura en yakın duran en çok oku yer. Makinelere yalnız burçtakiler atar; burç doluysa ilk turlarda erimesinler diye yeterince makine getir. Piyaden ise sur düşene kadar yalnız ok yer: sur ne kadar geç düşerse o kadar asker kaybedersin, ordunun morali de her tur biraz daha düşer.

Sıra, bir bakışta