Kaynaklar ve Yataklar

Beş kaynak

Elle tutulur mallar

Beşi de şehirden şehre taşınır, depoda durur ve yağmada çalınabilir. Üzüm öbür dördünden ayrılır: halkın keyfine gider. Ayrıntısı: Nüfus ve Memnuniyet.

Bina bedelleri de bu mallarla ödenir. Yüksek seviyelerde her bina Demir ve Mermer ister; adanda bunlar çıkmıyorsa ikinci bir şehir ya da takas gerekir. Bedelin tamamı depoya aynı anda sığmalıdır: Depo ve Korunan Stok.

Kaynaklar nereden gelir?

Adadan. Her adada üç yatak vardır: bir odun yatağı, bir taş yatağı ve adanın özel kaynağını veren bir yatak. Yatak ancak orada çalışan işçilerle üretir; işçi yoksa üretim de yoktur.

Şehrin kendi başına hiçbir şey çıkarmaz ve yalnız kendi adasındaki yataklarda çalışabilir. Ada görünümünde bir yatağa tıklar, boştaki yurttaşlarından kaçını oraya göndereceğine karar verirsin. Aynı yatakta birden çok oyuncu çalışabilir: ada, üzerindeki şehirlerin ortak kaynağıdır.

Özel kaynak

Üçüncü yatak adadan adaya değişir: Mermer, Demir ya da Üzüm. Adalar bu yüzden birbirinin aynı değildir; bir adaya yerleşmek, o adanın özel kaynağına ulaşmak demektir. Koloni kurarken ilk bakacağın şey budur. Koloninin nasıl kurulduğu: Saray ve Vali Konağı.

Özel kaynakların bir harcama yeri de adanın sunağıdır. Mermer, demir ve üzüm sunağa bağışlanabilir; sunak yükseldikçe adanın tanrısına tapan şehirlerde tanrının etkisi büyür (Adanın Sunağı).

Yatağı oyuncular büyütür

Yatak adanın ortak malıdır; üzerindeki bütün şehirler aynı yatağı paylaşır. Yatağın seviyesini bağışla yükseltirsin. Bağış, yatak hangisi olursa olsun odunla yapılır ve adadaki şehirlerinden birinin deposundan çıkar. Bedeli ödenmiş bir yatak bir sonraki seviyesine yükselirken ada haritasında yatağın üstünde o seviye ve kalan süre yazar. Bunu adada kenti olan herkes görür.

Yükselen seviye yatağı derinleştirir: her şehir yatağa daha çok işçi gönderebilir ve tam dolu yatak daha çok üretir. İlk seviyelerde her işçi de bir öncekinden çok üretir; yatak derinleştikçe iş zorlaşır, her işçi daha az çıkarır ve aynı kaynak için daha çok el gerekir. Bu kazançtan adadaki herkes yararlanır; yatak bir seviye atladığında adada kenti olan herkesin Olanlar kaydına, yeni sınırla ve son bağışı kimin yaptığıyla birlikte düşer. Gereken bağış tamamlanınca yatak hemen büyümez: genişlemeye başlar ve bir süre sonra yeni seviyeye çıkar. Bu süre ilk seviyelerde kısadır, seviye yükseldikçe uzar. Yatak genişlerken bağış almaz; bir seviyeyi tamamlamaya yetenden fazlası da deponda kalır. Yeni seviyeye çıkana kadar adadaki üretim eski seviyeden sayılır. Yatağın bir son seviyesi vardır: oraya varan yatak artık bağış almaz, son seviyeyi aşan kısım da deponda kalır.

Her şehrin yatakta kendi yeri vardır ve işçi için tek sınır budur: bir şehir bir yatağa belli bir sayıdan fazla işçi gönderemez, ama adadaki öbür şehirlerin kaç işçi çalıştırdığı bu sayıdan hiçbir şey eksiltmez. Yatağın seviyesi yükseldikçe her şehrin yeri birlikte büyür.

Bu yüzden kalabalık bir adada da herkes kendi yerini doldurabilir: adaya ilk gelenler yatağı tutup sonra gelenleri dışarıda bırakamaz. Yatağı büyütmek yine herkesin işine yarar; komşularınla birlikte bağış yaparsan adadaki her şehir daha çok işçi çalıştırır, her işçi de daha çok üretir.

Yatağa tıklayınca

Ada görünümünde bir yatağa tıkladığında seviyesini, bir işçinin saatte ne çıkardığını, bütün şehirlerden şu an kaç işçinin orada çalıştığını, şehrinin orada kaç yeri olduğunu, bir sonraki seviyenin ne kadar bağış istediğini, dolunca yatağın ne kadar sürede genişleyeceğini, genişliyorsa da bitmesine ne kadar kaldığını görürsün. İşçi atamayı da bağışı da buradan yaparsın. Bu ayrıntıları yalnız adada kenti olanlar görür: başka bir adada yatağa tıklarsan yalnız yatağın ne olduğu yazar.

Yatakta kimin çalıştığı adalılardan gizli değildir. Pencere, adada şehri olan her oyuncuyu ayrı ayrı gösterir: oyuncunun adının altında onun adadaki şehirleri alt alta dizilir ve her şehrin yanında bu yatakta kaç işçisi olduğu yazar. Her oyuncunun bu yatağa bugüne kadar toplam ne kadar bağışladığı da oradadır. Şehri artık adada olmasa da bu yatağa bağış yapmış bir oyuncu listede yine görünür.

İşçi sayısını seçtiğin kaydırıcı iki sınırın küçüğünde durur: şehrinin bu yataktaki yeri ve boştaki yurttaşların. Komşuların orada kaç işçi çalıştırırsa çalıştırsın, kendi yerini her zaman doldurabilirsin.

Takımadalar

Adalar üçerli takımadalar hâlinde durur, aralarında açık deniz vardır. Bir takımadanın adaları birbirine, başka bir takımadanın en yakın adasından her zaman daha yakındır. Her takımadada üç özel kaynağın üçü birden bulunur: bir Mermer adası, bir Üzüm adası, bir Demir adası. Yani takımada tek başına ayakta durabilen bir komşuluktur: ikinci şehrini kendi takımadanda kurarsan eksik kaynağına kısa bir yolculukla ulaşırsın, başka bir takımadaya uzanmak ise açık denizi geçen daha uzun bir yol ister. Ada sayısı üçe tam bölünmezse son takımada bir ya da iki adayla kalır.

Bir dünyada çok sayıda takımada vardır ve her adada sınırlı sayıda şehir yeri bulunur: dolu bir adaya yeni şehir kurulamaz. Bir dünyanın kaç ada ve kaç şehir yeri taşıdığı dünyadan dünyaya değişir.

Dünyaya ilk katıldığında şehrin boş denize değil, oyuncuların olduğu yere yakın kurulur: amaç komşun olmasıdır. Ama bir adaya sınırsız oyuncu yığılmaz. Yeni gelenler için rahat sayılan sayıya ulaşmış bir adanın yanındaki adalar tercih edilir; yakındaki adaların hepsi o sayıya ulaşmışsa arayış en yakın uygun adaya kayar. Bunun tek sebebi kalabalık değildir; bir sebep de adanda kendi kolonilerine yer kalmasıdır. Bu bir yer ayırma değildir; kurulmamış şehir yeri herkese açıktır ve komşun da oraya senin kadar koloni kurabilir. Dünyada bir şehir yeri kaldığı sürece dünya kapalı sayılmaz. Bu kurallar yüzünden kurulmuş hiçbir şehir yerinden oynamaz.

Haritada bir adanın üstüne geldiğinde aynı takımadanın öteki adaları işaretlenir: hem bir halkayla hem de etiketin altında sözle. Dokunmatik ekranda "üstüne gelmek" diye bir şey yoktur; onun için haritanın köşesinde Takımadalar düğmesi durur. Bir kez bastığında her ada hangi takımadada olduğunu yazar ve sen kapatana kadar yazmaya devam eder. Tıklama iki durumda da değişmez: ada yine açılır. Takımadaların adı yoktur, yalnız numarası vardır; bir sınır da değildirler: işaret yalnız hangi adaların birlikte durduğunu gösterir. Takımadalar var olmadan önce kurulmuş eski dünyalarda ne düğme ne işaret çıkar, çünkü o adalar gerçekten gruplanmamıştır.

Aradığın adayı haritada gözle bulmak zorunda değilsin: haritanın sol üstündeki kutuya adın bir parçasını ya da takımadanın numarasını yaz; / ya da Ctrl+K tuşu seni kutuya götürür. Büyük küçük harf, Türkçe harfler ve aksanlar fark etmez: isik yazınca Işık da bulunur. Yazdığın harflerle başlayan adlar önce gelir, kendi adaların hep öne geçer. Sonuca basınca harita oraya gider ve adanın çevresinde kısa bir halka yanar; takımada seçersen bütün takımada ekrana sığar ve her ada hangi takımadada olduğunu yazar. Arama yalnız adaları ve takımadaları bulur; oyuncu ya da şehir adı aranmaz. Tarayıcıdaki oyunda kutu haritanın üstündedir; uygulamada dünya sayfasında, adalar listesinin üstündedir ve takımada seçmek listeyi o takımadanın adalarına daraltır.

Korsan Koyu

Her adanın açıklarında, kıyıdan biraz uzakta, kendi adacığında bir korsan koyu durur. Koy bir şehir yeri değildir; oraya şehir kurulmaz.

Adada şehrin varsa koya kadırgalarla baskın yapabilirsin. Koy senin koyundur: seviyesi ve deposu yalnız sana aittir, adadaki başka oyuncuların baskınları onu değiştirmez. Deposunda her kaynaktan bolca vardır, en çok da adanın üretmediklerinden: koloni kurmadan öbür kaynaklara ulaşmanın bir yolu. Korsanlar sana da gelir; çaldıkları mallar bu depoda durur ve koya baskınla geri alınır. Kurallar: Korsan Koyu, Korsan Saldırıları.

Korsanlar bir yatağı tuttuğunda

Korsanlar adandaki bir yatağı tutarsa abluka sürdüğü kadar o yatakta üretim durur. İşçilerin yerinde kalır ve ücretleri ödenmeye devam eder; kaybolan üretim geri verilmez. Abluka başladığı anda yatakta duran işçiler içeride mahsur kalır; ablukayı kırana ya da abluka bitene kadar onları çekemez, yatağa yeni işçi de gönderemezsin. Duyuru ile başlangıç arasındaki saat, onları çekmek için zamandır. Ablukayı Ekonomi sayfasında yatağın yanında, ada görünümünde yatağın üstünde görürsün; süresi dolmadan kırabilirsin (Korsan Saldırıları). Üzüm yatağı tutulursa kilere üzüm girmez, depodaki bitince de memnuniyet düşer (Nüfus ve Memnuniyet).

Ne kadar üretiyorum?

Şehir görünümünde saatlik üretimin yazar. Bu sayı yatağa gönderdiğin işçi sayısından, bir işçinin yatağın o seviyesinde ne kadar çıkardığından, dünyanın hızından ve üretimi artıran araştırmalardan gelir. Yönetim Kaosu sürerken üretim düşer.

Üretim işçi başına düşen bir orandır: iki katı işçi, kabaca iki katı kaynak. Ama ürettiğin kaynak sonsuza kadar birikmez: depo dolunca üretim boşa gider, işçilerin ücreti ise ödenmeye devam eder. Ayrıntısı: Depo ve Korunan Stok.