Savaşa Başlamak

Saldırı emri

Saldırı haritadan verilir: hedef şehrin adasına gider, şehre tıklar ve açılan pencerede Şehre saldır'a basarsın. Birden çok şehrin varsa orduyu hangisinden çıkaracağını seçersin. Her birliğin sayısını bir kaydırıcıyla, yanındaki kutuya yazarak ya da Tümü ile ayarlarsın; Hepsini seç bütün birlikleri birden koyar, Sıfırla emri boşaltır. Pencerenin üstündeki kartta hedef şehrin adası ve sahibi, altında ordunun asker sayısı, toplam saldırı gücü ve yağmada taşıyabileceği ganimet yazar. Ordu hedefe yürür ya da denizden geçer. Ordu ekranı başka oyuncuların şehirlerini listelemez; orada bulunduğun şehirden yalnız kendi şehirlerine ve tuttuğun şehirlere asker taşırsın.

Sen emri yazarken pencere yolculuğu kendiliğinden hesaplar; bir birliği, bir payı ya da bir gemiyi değiştirdiğinde yolu yeniden sorar. Gönderme düğmesinin adı saldırının amacına göre değişir (Yağmaya gönder, İşgale gönder ya da Kurtarmaya gönder) ve yol emrin son hâline göre hesaplanınca açılır. Emir gidemiyorsa nedeni düğmenin yanında yazar.

Saldırının ne için çıktığını da Ne için gidiyor kartlarından seçersin: Yağmala ya da İşgal et. Her kart zaferden sonra ne olacağını ve ordunun o sırada normalin kaç katı bakım ödeyeceğini söyler. Yağmaya çıkan ordu kazanırsa taşıyabildiği ganimeti alıp döner; bu yüzden yağma hedeflerini de belirlersin: ordunun taşıma alanı öncelikle neye ayrılsın: mala mı, Altına mı, esirlere mi. İşgale çıkan ordu kazanırsa şehirde kalır ve ganimet almaz.

Bir şehrin surları ve garnizonu, saldırmadan önce görünmez. Orada ne olduğunu ya istihbaratla öğrenirsin ya da savaş raporunda okursun.

Şehrin penceresi

Adada bir şehre tıklayınca küçük bir pencere açılır. Üstünde şehrin adı, sahibi ve sahibinin ittifakı yazar: sahibinin adına basınca oyuncu sayfası, ittifakın adına basınca ittifak sayfası açılır. Soldaki çerçevede sahibinin portresi durur; portresi yoksa adının ilk harfi. Adın altındaki şerit şehrin sana göre durumunu söyler: müttefikinin mi, senin mi, işgal altında mı, uğruna savaş sürüyor mu, acemi korumasında mı, sahibi tatilde mi, aranızda bir antlaşma var mı.

Bir düşman şehrinin penceresinde o şehir zaten hedef seçilmiştir. Askerî başlığında Şehre saldır ve Limana saldır, Diğer başlığında Kaynak gönder ve Casus gönder durur; ileri bir üssün, tuttuğun bir limanın ya da müttefik şehrinde duran bir ordun varsa oradan verilecek emirler de Askerî'ye eklenir. Pencerenin altındaki simgelerle şehrin sahibine mesaj yazar, arkadaşlık isteği gönderir ya da bayrakla onu moderatörlere bildirirsin. Pencere sana şehrin içini söylemez: binaları, birlikleri ve kaynakları herkese açık değildir.

İşgal altındaki bir şehirde şerit şehri kimin tuttuğunu yazar. Şehre saldır orada kapalıdır, yanında Kurtarma gönder çıkar; şehri sen ya da bir müttefikin tutuyorsa onun yerine Birlik sevk et çıkar ve tutan kuvvete asker katarsın. Limana saldır işgal altındaki şehirde de açıktır, çünkü filo sokaklara değil limana gider. Aynı ittifaktaki bir oyuncunun şehrinde saldırı da casus da yoktur; Destek başlığındaki Koru ile ordunu o şehre konuşlandırırsın, kaynak ya da filo da gönderebilirsin.

Kendi şehrine tıklayınca da bir pencere açılır, ama içinde saldırı, casus ya da mesaj yoktur: Eylemler başlığında Şehre gir, Kaynak gönder, başka bir şehrinden Birlik sevk et ve Filo gönder durur; şehrin işgal altındaysa Kurtarma gönder de.

Şu an verilemeyen bir emir pencerede kalır ama basılmaz; adının altında nedeni yazar. Sahibi acemi korumasındaysa saldırılar ve casus koruma bitene kadar, tatildeyse şehre gönderilecek her şey tatil bitene kadar kapalıdır. Tek şehrin varsa kendi şehrinin penceresinde Şehre gir dışındakiler kapalıdır, çünkü bir şehir kendine asker, gemi ya da kaynak göndermez. Sahibiyle aranızda bir antlaşma varsa şerit onu hatırlatır; Saldırmazlık Antlaşması taraflardan biri saldırınca biter, ama pencere saldırıyı kapatmaz. Aranızda bir kültür antlaşması varsa saldırı penceresi saldırının onu da bozacağını söyler: Ortağına saldırmak.

Denizden geçen ordu önce gemiye biner

Hedef başka bir adadaysa ordu önce kendi şehrinin Askerî Liman'ında gemiye biner ve binişi bitince denize açılır. Askerî Limanı olmayan bir şehirden denizaşırı ordu gönderilemez. Aynı adadaki bir hedefe yürüyen ordu limana uğramaz.

Binen ordu seferdedir: evdeki ordundan düşer, sefer bakımını öder ve Ordu ekranında Gemiye Biniyor diye görünür. Bu sırada geri çağırırsan gemiden iner ve hemen evdedir. Askerî Liman'da tuttuğu yer de boşalır: arkasında sırada bekleyen ordular öne geçer. Vardığı an savaşa girer: karaya çıkmak için ayrı bir bekleme yoktur.

Emir penceresindeki yolculuk

Nakliye gemileri

Denizaşırı bir saldırıda seçtiğin birlikleri taşıyacak nakliye gemileri otomatik olarak hesaplanır ve sefere ayrılır. Sayılarını sen seçmezsin, azaltamazsın da: kaç gemi gerektiğini askerlerin, destek birliklerinin ve kuşatma makinelerinin gemide kapladığı yer belirler. Limanında yeterince boşta gemi yoksa emir verilemez; pencere kaç gemi gerektiğini ve kaçının boşta olduğunu yazar.

Yağmaya çıkarken zorunlu gemilere ek gemi katabilirsin; ek gemi eve daha çok ganimet taşımaya yer açar. İşgale yalnız zorunlu gemiler gider. Boştaki gemiler, başka bir seferde, bir sevkiyatta ya da bir koloni seferinde olmayanlardır. Yola çıkan her gemi sefere bağlı kalır ve ancak eve döndüğünde limanda yeniden boşa çıkar. Nakliye gemileri savaşta batmaz; yenilsen de hepsi geri döner.

Birlik sevk et

Kendi şehrine, tuttuğun bir şehre, müttefikinin şehrine ya da müttefikinin tuttuğu bir şehre ordunu o şehrin penceresindeki Birlik sevk et ile gönderirsin; müttefik şehrinde bu emrin adı Koru'dur. Ordunun hangi şehrinden çıkacağını pencerenin üstünde seçersin, hedef tıkladığın şehirdir. Her birlik türünün bir satırı vardır: kaç tane gideceğini kaydırıcıyla, sayıyı yazarak ya da Tümü ile söylersin. Hepsini seç bütün satırları doldurur, Sıfırla boşaltır. Birlik seçer seçmez pencere yolun süresini ve varış saatini yazar; hedef başka bir adadaysa biniş süresini ve kaç nakliye gemisi gerektiğini de.

Pencerenin altındaki satır kaç birlik gönderdiğini ve emri o an neyin durdurduğunu söyler; durduran bir şey yoksa sevkin bakımı nasıl etkilediğini yazar. Yük arabası ve ek nakliye gemisi yalnız bir üsse götürülür: tuttuğun bir şehre, müttefikinin şehrine ya da müttefikinin tuttuğu bir şehre. Oradan çıkacak yağmaların ganimetini onlar taşır. Ek gemi yalnız deniz aşırı bir sevke eklenir; kendi şehirlerin arasındaki sevkte ne araba ne ek gemi sunulur.

Ordu ekranından emir

Ordu ekranındaki Yeni emir penceresi bulunduğun şehirden kendi yerlerine emir verir; başka bir oyuncunun şehrine emir haritadan verilir. Nereye listesinde kendi şehirlerin, tuttuğun şehirler ve tuttuğun limanlar durur. Ne göndereceğini üç sekmeden seçersin: Asker kendi şehirlerine ve tuttuğun şehirlere gider; Filo ya kendi şehirlerinden birinin limanına yerleşir ya da tuttuğun bir limandaki filoya katılır; Mal yalnız kendi şehirlerine gider. Açık sekmenin gidemeyeceği yer listede soluk durur ve seçilmez. Bir sekmede seçtiklerin öbürüne geçince kaybolmaz.

Her birlik, gemi ve kaynak için bir satır vardır: sayıyı kaydırıcıyla, − ve + ile ya da Tümü ile ayarlarsın. Mal sekmesinde yükü şehrinin Liman'ındaki nakliye kadırgaları taşır, aynı adaya da deniz aşırı da; kurallar kaynak göndermekle aynıdır. Kaydırıcı yük yerini aşmaz; yük yerinin kestiği satırın düğmesi Sığan olur. Pencerenin altı emri neyin durdurduğunu ya da ne zaman varacağını söyler, gönder düğmesi ne gönderdiğini yazar, Sıfırla yalnız açık sekmeyi boşaltır. Nakliye kadırgalarını başka bir şehrine yerleştirmek ve bir üsse ek gemi götürmek bu pencerede yoktur; ikisi adadaki pencerelerdedir.

Kıyı kapalıysa ordu karaya çıkamaz

Gittiğin şehrin limanında sana düşman savaş gemileri bekliyorsa (limanı bir filo tutuyorsa ya da şehrin sahibinin ve müttefiklerinin savaş gemileri oradaysa) ordun karaya çıkamaz. Karaya hiç ayak basmaz: bütün askeri ve bütün gemileriyle geldiği yoldan geri döner, dönüş gidiş kadar sürer ve hiçbir şey kaybolmaz. Açık denizde kimse durdurulmaz; hayır denen tek yer limandır.

Emir yalnız herkesin görebildiği bir abluka yüzünden baştan reddedilir. Limanda kaç savaş gemisi beklediği gizlidir; kıyının kapalı olduğunu çoğu zaman ordun oraya vardığında öğrenirsin. Aynı adada yürüyen ordu bu kuraldan etkilenmez.

Ordu vardığında

Hiçbir şey anında çözülmez. Ordu şehrin önünde mevzilenir ve ilk tur için saat kurulur; ilk çarpışma bir sonraki tur sınırında olur.

O şehirde zaten süren bir savaş varsa yeni savaş açılmaz: ordun süren savaşa katılır. Aynı şehre saldıran herkes aynı sahada, aynı tarafta dövüşür.

Saldıran

Saldıran dışarıdan gelen taraftır. Getirdiği askerle dövüşür, mühimmatını ve sefer ikmalini yanında getirir, sahada mühimmat üretemez ve sonradan yeni ordular gönderip takviye edebilir. Surları yıkabilen tek şey getirdiği kuşatma makineleridir.

Şehir üretiminden gelen hiçbir avantajı yoktur. Uzun bir kuşatmada saldıranın en büyük düşmanı kendi lojistiğidir.

Savunan

Savunan şehrinde dövüşür. Saha genişliğini savunulan şehrin Meclis Evi seviyesi belirler; sur ayaktayken şehir kapalıdır: piyade ne içeri yürür ne dışarı çıkar; Cephanelik ve Kuşatma Atölyesi her tur mühimmat yetiştirir, Meclis Evi de garnizonu besler; kendi toprağında dövüşen garnizonun morali kötü turlarda daha az kırılır.

Ama savunan ölümsüz değildir. Morali kırılabilir, mühimmatı ve erzağı tükenebilir, suru yarılabilir, dağılabilir ve yok edilebilir.

Savaşı adada görmek

Bir şehir ya da limanı için savaş sürerken adadaki herkes bunu görür. Haritada şehrin üstünde savaşın karada mı denizde mi sürdüğü yazar. Şehir işgal altındaysa ya da limanı ablukadaysa bu yazı onların yanında ayrıca durur. Şehrin penceresi savaşın kaçıncı turda olduğunu, sonraki turun ne zaman geleceğini ve kimlerin saldırdığını söyler. Kaç asker ya da gemi olduğu görünmez. Pencerenin en üstündeki Savaş bölümünden iki taraftan birine katılırsın.

Süren bir savaşa katılmak

Savaş ekranından takviye

Savaşın taraflarından biriysen orduyu savaş ekranından da gönderirsin. Savaş sürerken savaş alanının üstünde Takviye gönder düğmesi durur. Basınca adadaki şehir penceresinin emri açılır ve hedefi savaşın şehridir: saldıran taraftaysan Saldırıya katıl, şehir seninse Birlik sevk et, başkasının şehrini savunuyorsan Savunmaya katıl. Deniz savaşında bunların yerini Deniz saldırısına katıl, Filo gönder ve Limanı savun alır. Emri gönderince pencere kapanır, sen savaş ekranında kalırsın. O tarafa katılamıyorsan düğmeye basılmaz ve altında nedeni yazar. İşgal edilmiş bir şehrin ya da limanın savaşında bu düğme yoktur.

Kendi ittifakına karşı savaşılmaz

Saldıran tarafta sen ya da ittifakından biri varsa savunmaya, savunan tarafta varsa saldırıya katılamazsın; pencere bunu satırın altında yazar. Taraflar ordu yoldayken değişebilir: vardığında savaş bitmişse ya da karşı tarafta artık ittifakından biri varsa ordun savaşmadan döner ve sana nedeni yazılır.

Savunmaya giden kuvvet evden çıktığı andan dönene kadar sefer bakımı öder; kayıpları kendi şehrinden düşer. İttifakındaki bir oyuncunun şehrine Koru ile giden ordu ise savaştan sonra da orada kalır (Müttefikin şehrinde durmak). İşgal edilmiş bir şehrin ya da limanın savaşında savunmaya yalnız işgalcinin ittifakı yardım eder (Müttefikin tuttuğu şehir ve liman).

Sevk edilen birlikler

Kendi şehirlerinden birine sevk ettiğin birlikler ve savaş gemileri, vardıkları an o şehrin olur. O şehrin askerleri arasında sayılır, emirlerini oradan alır ve seferlerin arasında artık görünmez. Bakımları da onlarla birlikte o şehre geçer; askerler nüfusa sayılmadığı için iki şehrin nüfusu değişmez. Vardıkları şehir o an kuşatma altındaysa, işgal edilmişse ya da limanını başkası tutuyorsa sevk edilen kuvvet olarak kalırlar ve kendi kuvvetleri olarak savunurlar: kayıpları onları yetiştiren şehirden düşer, savaş sürerken geri çağrılamazlar. Şehir yeniden serbest kalınca o şehrin birliği olurlar. Şehir düşman eline geçerse hayatta kalanlar esir alınmaz; gerçek bir yolculukla evlerine döner.