Okupacja

Czym jest okupacja?

Atak na miasto ma jeden z dwóch celów, a wybierasz go, wydając rozkaz: Najazd albo Okupacja.

Okupacja to twoja armia, która po wygranej bitwie zostaje w mieście. To tymczasowa kontrola wojskowa, a o tym, jak długo potrwa, decyduje okupant.

Najazd a okupacja

Kiedy zaczyna się okupacja?

Armia okupacyjna

Zostaje na miejscu: sama nie wraca do domu, nie teleportuje się i rozkazami z ekranu armii nie wyślesz jej nigdzie indziej – odesłanie jej do domu i zakończenie okupacji są w panelu okupacji, a wyprawę z bazy wydajesz w oknie miasta docelowego. Na ekranie armii ma stan Okupacja.

Ta armia jest związana: z ekranu armii nie zaatakuje innego miasta, nie dołączy do innej bitwy i nie pojawi się jako wolna w domu. Miasto może opuścić tylko na wyprawę z bazy, opisaną niżej – a taka wyprawa może ruszyć na najazd na inne miasto albo na jego okupację. Tyle kosztuje utrzymanie miasta.

Amunicja i przybory wsparcia zostają takie, jakie były: okupacja nikomu niczego nie uzupełnia i nikogo nie leczy.

Utrzymanie miasta jest drogie: od chwili rozpoczęcia okupacji armia płaci najwyższą stawkę utrzymania, po jej zakończeniu wraca do stawki za wyprawę, a do normy spada dopiero po powrocie do domu. Innych stałych kosztów okupacja nie ma (Utrzymanie wojska). Panel okupacji pokazuje, ile Złota na godzinę kosztują cię te siły. To kwota, która naprawdę wypływa ze skarbca: jeśli zbadano już coś, co obniża utrzymanie wojska, ta liczba to uwzględnia.

Nieopłacona armia okupacyjna też dezerteruje: dopóki skarbiec jest pusty, żołnierzy trzymających miasto ubywa w tej samej proporcji i w tym samym rytmie co tych w domu. Dezerter nie ginie – staje się obywatelem swojego miasta.

Jeśli kilku graczy przybywa okupować miasto i wygrywa razem, miasto utrzymuje ten, którego pierwszy oddział dotarł na miejsce najwcześniej, a przy równoczesnym przybyciu – ten, który wcześniej wydał rozkaz. Pozostali nie zostają związani z miastem: kto przyszedł na najazd, odchodzi z łupem, a kto przyszedł okupować, wraca do domu z pustymi rękami.

Zmiany w garnizonie

Miasto utrzymują wszystkie twoje oddziały, które przybyły na tę okupację. Dopóki trwa, możesz ten garnizon powiększać albo odsyłać jego część do domu.

Posiłki wysyła się zwykłym przerzutem: otwórz na ekranie armii Nowy rozkaz i na karcie Wojsko wskaż okupowane miasto jako cel albo kliknij to miasto na wyspie i wybierz Przerzuć wojska. Posiłki do garnizonu wysyła tylko gracz, który utrzymuje miasto; twoi sojusznicy mogą przysłać oddziały, które pomogą ci je utrzymać (Sojusze). Posiłki w drodze płacą stawkę za wyprawę, a od chwili dołączenia do garnizonu stawkę okupacyjną. Posiłki w drodze widać w panelu okupacji razem z godziną przybycia. Właściciel miasta również widzi posiłki zmierzające do jego miasta – jak atak, z przybliżoną liczebnością.

Jeśli okupacja skończy się, zanim posiłki dotrą, nie czekają one pod bramą: wracają do domu tą samą drogą i nikogo nie tracą.

Panel okupacji wymienia garnizon oddział po oddziale. Przyciskiem Odeślij część do domu odsyłasz część żołnierzy jednego oddziału: odesłani przegrupowują się i wracają tą samą drogą, którą przyszli, a reszta dalej utrzymuje miasto. Za morzem statki zostają podzielone między obie grupy; jeśli nie wystarczy ich dla odchodzących i zostających, rozkazu nie da się wydać.

Nie odeślesz ostatnich zdolnych do walki żołnierzy, którzy utrzymują miasto, a oddziału walczącego w bitwie nie wycofasz rozkazem. Żeby zwolnić cały garnizon, zakończ okupację.

Najazdy z bazy

Okupowane miasto staje się wysuniętą bazą i na potrzeby wyprawy lądowej robi wszystko to, co twoje miasto macierzyste. Wyprawę z niej wydajesz na mapie: w oknie miasta docelowego naciśnij Najazd z bazy i w polu Skąd wybierz bazę oraz oddział garnizonu. Cel może leżeć na wyspie bazy albo za morzem. Na kartach Cel wyprawy decydujesz: Najazd albo Okupacja. Przed wydaniem rozkazu widać, czyje jest miasto docelowe, jaką prowizję najazd zapłaci właścicielowi miasta, co się stanie na końcu wyprawy, czy droga prowadzi lądem, czy morzem, i dokąd wróci kolumna. Drogę liczy się od miejsca, w którym stoi baza. Żołnierze nadal należą do swojego miasta i w drodze oraz w bitwie płacą utrzymanie jak na wyprawie.

Możesz wysłać część garnizonu albo cały: miasto zostaje okupowane z pustym garnizonem, a kolumna do niego wraca. Skoro jednak nikt go wtedy nie trzyma, powstanie albo odsiecz zabiera je bez walki. Gdy o miasto toczy się bitwa, żadnego najazdu nie wydasz. Miasta gracza objętego ochroną początkujących nie da się złupić; najazd zużywa twoją własną ochronę, a przed wydaniem rozkazu musisz to potwierdzić. Odrzucony rozkaz niczego nie zużywa.

Przeprawa przez morze wymaga statków, i to własnych statków oddziału: kolumna, która przyszła do bazy pieszo, nie wypłynie w morze, bo baza nie daje ci dostępu do portu miasta, w którym stoi. Zdobyte miasto staje się kolejną bazą – ocaleli zostają tam, a koszty ich utrzymania nadal ponosi to samo twoje miasto. Jeśli przegrasz bitwę, ocaleli wracają do bazy, z której wyszli. Jeśli jednak ta baza upadła pod ich nieobecność, kolumna ulega rozproszeniu: przez jakiś czas nie można jej nigdzie wysłać, nie liczy się do obrony i nie da się jej przydzielić do transportu, a potem zbiera się w mieście, które ją utrzymuje. Kto zginął w bitwie, ten zginął. Ponowna okupacja tego samego miasta później kolumny nie ratuje.

Na wyspie bazy łupy wiozą wozy taborowe: dowieź wozy do bazy razem z posiłkami, także za morze, bo najazd bez wozów niczego nie przywiezie. Gdy cel leży za morzem, łupy płyną – tak jak przy zamorskim najeździe z domu – w ładowniach, których nie zajmują żołnierze (Najazdy). Najazd z bazy nie bierze jeńców – to, co ma przywieźć, dzielisz między surowce a Złoto dwoma suwakami albo jednym z trzech gotowych podziałów.

Najazd wraca do tej okupacji, z której wyszedł. Jeśli baza nadal jest twoja, oddział dołącza do garnizonu i tam dzieli się łupy: z każdego surowca i ze Złota odlicza się prowizję właściciela miasta, zaokrągloną w dół – towary trafiają do zapasów miasta, Złoto do jego skarbca – a resztę towarów dostaje magazyn bazy, resztę Złota twój skarbiec. To, co się nie zmieści, przepada, a gra ci o tym mówi. Podział odbywa się tylko raz. Twoi sojusznicy stacjonujący w mieście też mogą stąd wysyłać najazdy. Ich najazdy także płacą właścicielowi miasta prowizję, ale nie według twojej stawki, tylko według wyższej, jaką płaci każdy najazd z miasta sojusznika; tobie nie płacą nic (Sojusze).

Jeśli okupacja skończy się, zanim najazd wróci – nawet jeśli w międzyczasie znów okupujesz to samo miasto – oddział rusza z bazy do domu prawdziwą drogą i zabiera wszystkie łupy ze sobą. Oddział z innej wyspy może wyruszyć na najazd tylko wtedy, gdy ma dość własnych statków, by zabrać do domu żołnierzy i pełny ładunek wozów, a ci, którzy zostają, nadal mogą odpłynąć; w przeciwnym razie rozkazu nie da się wydać. Dodatkowe statki na ten cel możesz dołączyć, wysyłając posiłki do bazy. Stawki znajdziesz w Tabeli najazdów.

Obrona i przerzut z bazy

Część garnizonu możesz też wysłać pieszo do innego miasta na wyspie bazy. Broń z bazy wysyła żołnierzy do obrony w bitwie toczonej na wyspie: w oblężeniu cudzego miasta, w oblężeniu twojego własnego albo w powstaniu lub wyzwoleniu w innym mieście, które okupujesz. Kolumna staje tam razem z pozostałymi obrońcami, a po bitwie wraca do miasta, z którego wyszła, i znów dołącza do jego garnizonu. Jeśli po powrocie to miasto nie jest już twoje — powstanie wygrało, miasto zostało wyzwolone albo zrezygnowano z okupacji — kolumna się rozprasza i po pewnym czasie zbiera w mieście, które za nią płaci.

Przerzuć wojska z okupacji zabiera żołnierzy na stałe do garnizonu innego miasta, które okupujesz. Po przybyciu kolumna dołącza do tamtejszego garnizonu, a gdy kiedyś wróci do domu, wyruszy właśnie stamtąd. Jeśli ta okupacja skończy się przed jej przybyciem, zawraca spod bramy do domu.

W obu przypadkach żołnierze wciąż należą do twojego miasta i to ono płaci za ich utrzymanie. Żadnego z tych rozkazów nie da się wydać oddziałowi, który walczy, ani wtedy, gdy toczy się bitwa o to miasto. Jeśli patrząc na wyspę wybierzesz z listy miast miasto, które okupujesz, zostajesz na wyspie: to miasto pozostaje wybrane i okna wyspy wydają rozkazy właśnie z niego. Gdy wybierzesz jedno z własnych miast, rozkazy znów wychodzą z domu. Lista Skąd w oknach ataku, odsieczy i przerzutu wojsk również pokazuje po twoich miastach okupowane miasta wraz z oddziałami; gdy wybierzesz jedno, rozkaz wychodzi z tej bazy. Z bazy można też wysłać odsiecz: wygra czy przegra, kolumna po bitwie wraca do bazy. Twoje oddziały w miastach sojuszników też są na listach w oknach ataku i przerzutu wojsk i mogą maszerować po tej samej wyspie albo iść do obrony (Sojusze).

Magazyn bazy

Magazyn bazy należy do ciebie i jest oddzielony od zapasów samego miasta; ma jedną, ograniczoną pojemność wspólną dla wszystkich surowców. W panelu okupacji widać, co w nim leży, ile zostało miejsca, jaka jest stawka prowizji i ile prowizji zapłacono dotąd. Baza we własnym mieście sojusznika takiego magazynu nie ma; twoją część łupów z najazdu stamtąd twoje statki same przywożą do domu (Sojusze).

Zawartość magazynu przywozisz do domu prawdziwymi statkami: wybierz jedno ze swoich miast z Portem oraz to, co i ile zabrać, a potem naciśnij Wyślij statki; przed wydaniem rozkazu widać, ile statków potrzeba, ile stoi wolnych w tym mieście i ile potrwa rejs w jedną stronę. Statki ładują się po dotarciu do bazy i rozładowują po powrocie; czego nie pomieszczą zapasy twojego miasta, to przepada. Towary, po które wysłano statki, są zarezerwowane na ten rejs i nikt nie wyśle po nie innych statków.

Gdy okupacja się kończy – czy to z twojej decyzji, czy po przegranej – wszystko, co zostało w magazynie, przechodzi na właściciela miasta; czego nie pomieszczą zapasy miasta, to przepada, a obie strony dostają wiadomość, ile przekazano i ile przepadło. Przycisk Zakończ okupację mówi o tym przed wydaniem rozkazu i podaje, ile leży w magazynie. Statki, które dotrą do bazy po końcu okupacji, wracają puste.

Właściciel miasta widzi w panelu okupacji prowizję otrzymaną w czasie tej okupacji: z najazdów okupanta i z najazdów sojuszników pomagających utrzymać miasto, razem. Nie widzi magazynu bazy ani rozkazów okupanta.

Oddziały internowane

Jeśli obrońca wywiesi białą flagę, bitwa kończy się bez kolejnej rundy i zaczyna się okupacja. Żołnierze, którzy się poddali, nie giną, nie idą w rozsypkę i nie przechodzą na stronę wroga: zostają w swoim mieście jako żołnierze swojego gracza.

Dopóki jednak trwa okupacja, nie da się ich użyć. Ekran armii pokazuje je jako oddziały internowane: żywe, twoje i niedostępne.

Miasto zdobyte szturmem

Garnizonu, który został rozbity albo poszedł w rozsypkę i odszedł, nie ma już na polu. Okupacja przejmuje wynik bitwy dokładnie takim, jaki jest, i nikogo nie wskrzesza: internowani są tylko ci, którzy naprawdę się poddali.

Co wciąż może właściciel miasta?

Jak to wygląda w twoim mieście

Po wejściu do miasta widać napis Pod okupacją i to, kto trzyma miasto. Kliknięcie rozwija kartę: miasto nadal należy do ciebie, są tam twoje oddziały internowane, pozostały cywilny limit przewozu oraz to, co działa dalej, a co stoi. Na tej karcie jest też rozkaz powstania. Mapa miasta pokazuje też armię okupanta: jej obozy za miastem, posterunek straży przy agorze i żołnierzy maszerujących drogą do portu. W zakładce Wojska okupanta po stronie Ląd ekranu armii widzisz jednostki armii, która trzyma twoje miasto, jedna po drugiej; jest tam też przycisk Wznieć powstanie.

Na wyspie na placu okupowanego miasta stoją namioty okupanta, a nad miastem widnieje nazwa gracza, który je trzyma – ale nie liczba jego żołnierzy. Powiadomienie dostają też wszyscy inni gracze, którzy mają miasto na wyspie: czyje to miasto i kto je zajął.

Podgląd miasta, które utrzymujesz

Miasta, których ulice zajmujesz albo których port utrzymujesz, są na liście twoich miast pod twoimi własnymi, w części Twoje bazy; każdy wiersz mówi „zajęte” albo „port utrzymywany”. Gdy stukniesz w któryś na ekranie armii, ekran zwraca się ku temu miastu i pokazuje twoje siły w nim (Ekran Armii). Gdy stukniesz w niego gdzie indziej, widzisz miasto takim, jakie jest: jego budynki i ich poziomy, boga, pomnik. Magazyn, produkcja, kolejka budowy i żołnierze należą do właściciela; nie widać ich tam, a na mapie nic się nie otwiera.

Na górze tego samego ekranu widać, czyje to miasto. Pod spodem każde miejsce, które utrzymujesz, ma własny wiersz: ulice albo port, dzień, od którego je utrzymujesz, i ile czasu od tego minęło. Zakończ okupację… po prawej stronie wiersza oddaje ulice, a Oddaj port… port. Po stuknięciu wiersz zamienia się w ostrzeżenie i wylicza punkt po punkcie, co się stanie; jeśli nie potwierdzisz, Anuluj przywraca wiersz. To te same rozkazy co na ekranie armii. Gdy oddasz ostatnie miejsce, które tam utrzymujesz, wracasz do ekranu armii.

Cywilny limit przewozu

Okupowane miasto dalej handluje, ale nie bez ograniczeń: surowce wywożone z miasta i przywożone do niego korzystają z jednego cywilnego limitu przewozu. Limit mieści określoną ilość ładunku i sam odnawia się o określoną ilość na każdą godzinę gry; wartości znajdziesz w Tabeli najazdów. O północy nic się nie zeruje – wystarczy poczekać.

Limit zużywają wyłącznie twoje własne rozkazy: surowce wysyłane z tego miasta, surowce wysyłane do niego z innego twojego miasta (jeśli okupowane są oba, limit spada w obu naraz), dostawy twoich zleceń rynkowych w tym mieście oraz flota kolonizacyjna, która z niego wypływa. Magazyn bazy okupanta i dostawy prowizji limitu nie zużywają. Dar od innego gracza – także od okupanta – zostaje odrzucony, zanim wyruszy; nikt nie jest proszony o zgodę.

Limit spada w chwili wysyłki i nigdy drugi raz przy dostawie, a nieudana wysyłka niczego nie zużywa. Przesyłki, które były już w drodze, gdy zaczęła się okupacja, nie są objęte limitem. Formularz rozkazu pokazuje, ile limitu zostało, jaki jest pełny limit, tempo odnawiania i kiedy ten ładunek będzie mógł wyruszyć; ładunku większego niż pełny limit nie wyślesz naraz.

Otwarte zlecenie na rynku nie rezerwuje limitu. Gdy dochodzi do dopasowania, a okupowanemu miastu po którejś stronie brakuje limitu na całość, zlecenie realizuje się w takiej części, na jaką limit wystarcza; reszta zostaje otwarta i realizuje się przy kolejnych dopasowaniach, w miarę jak limit się odnawia. Ekran rynku o tym informuje. Limit należy do miasta: zakończenie okupacji i szybkie rozpoczęcie nowej nie przywraca go w pełni. Produkcja, budowa i szkolenie toczą się normalnie.

Wszystko to dotyczy także twojej stolicy: okupacja stolicy nie niesie żadnej dodatkowej kary – nie ma rosnącego licznika, kary do produkcji w całym imperium, przymusowej zmiany ustroju ani przymusowego przeniesienia stolicy. Jedyny dodatkowy skutek dotyczy kolonii: ładunek floty kolonizacyjnej wypływającej z okupowanej stolicy też korzysta z cywilnego limitu przewozu. Minimalny ładunek potrzebny do założenia kolonii mieści się w pełnym limicie, więc nawet pod okupacją założysz kolonię. Jeśli dołożysz kolonistom więcej, poczekasz, aż limit się odnowi, a ładunek większy niż pełny limit w ogóle nie wypłynie.

Wyzwolenie miasta

Na okupowane miasto nie można wysłać zwykłego ataku – nie może tego zrobić ani gracz, który je utrzymuje, ani nikt z jego sojuszu. Serwer odrzuca taki rozkaz od razu. Armia, która wyruszyła na najazd albo okupację i po dotarciu zastaje miasto okupowane (albo okazuje się, że w drodze zawarto sojusz z celem), zawraca bez walki: nikt niczego nie łupi i żadnemu gospodarzowi nie płaci się prowizji. Wyprawa na najazd z bazy, którą utrzymujesz, to co innego i jest dozwolona; zakazane jest tylko obranie okupowanego miasta za cel najazdu. Miasto można wyzwolić na dwa sposoby i w obu walczy się z siłami, które je utrzymują – nie z jego właścicielem.

Powstanie. Właściciel miasta wzywa do powstania wolne oddziały stojące w mieście: te, które nie są na żadnej wyprawie i nie są internowane. Rozkaz jest na karcie Pod okupacją w twoim mieście; karta podaje, kto stanie do walki, a po wybraniu Wznieć powstanie i potwierdzeniu zaczyna się bitwa. Powstanie można przerwać białą flagą; jeśli stanie się to przed pierwszym starciem, nikt nie ginie. Oddziały wyszkolone w czasie okupacji dołączają do powstania w kolejnych rundach. W powstaniu żadna ze stron nie korzysta z murów. Oddziały internowane pozostają związane i nie walczą, dopóki miasto nie będzie wolne. Oddziały przerzucone do miasta z innego twojego miasta nie biorą udziału w powstaniu, bo należą do swoich miast.

Odsiecz. Odsiecz wysyła się z mapy: kliknij miasto na wyspie, w oknie, które się otworzy, wybierz Wyślij odsiecz i wskaż, z którego swojego miasta ma wyruszyć. Odsiecz to atak: zużywa twoją ochronę początkujących, a przed wydaniem rozkazu musisz to potwierdzić. Odrzucony rozkaz ochrony nie zużywa. Odsiecz może wysłać właściciel miasta z innego swojego miasta, gracze z jego sojuszu oraz gracze, którzy mają z nim pakt przyjaźni; członkowie sojuszu okupanta – nie. Gdy odsiecz dociera do miasta, ktoś od środka otwiera jej bramę: nikt nie staje naprzeciw murów, a siły okupacyjne nie kryją się za nimi, więc machiny oblężnicze nie są potrzebne. Gdy brama się otwiera, miasto powstaje, a twoje wolne wojska w mieście walczą u boku odsieczy – także wtedy, gdy odsiecz wysłał sojusznik. Odsiecz jest wysyłana przeciw jednej konkretnej okupacji: jeśli ta się skończy, odsiecz zawraca spod bramy i nie atakuje żadnej innej. Ochrona początkujących nie chroni okupacji przed wyzwoleniem. Twoja armia, która była poza miastem, gdy je zajęto, po powrocie sama staje się odsieczą: walczy z okupantem pod bramą. Jeśli wygra, okupacja się kończy i armia wchodzi do miasta; jeśli przegra, ocaleni się rozpraszają i po pewnym czasie zbierają w mieście, nie walcząc już pod bramą.

O miasto toczy się naraz tylko jedna bitwa. Odsiecz, która dotrze w trakcie powstania, dołącza do niego i staje w szyku od następnej rundy. Bitwa, którą rozpoczyna odsiecz, też jest powstaniem: brama otwiera się nawet wtedy, gdy miasto nie ma w tej chwili wolnych wojsk, a te, które zwolnią się w trakcie bitwy, dołączają w kolejnych rundach. Dlatego dopóki trwa bitwa o miasto, nie wzniecisz powstania – miasto już powstało. Gdy przybycie odsieczy i rozkaz powstania przypadną na tę samą chwilę, najpierw dociera odsiecz i otwiera bramę. Posiłki, które były w garnizonie w chwili rozpoczęcia bitwy, biorą w niej udział; te, które dotrą w jej trakcie, dołączają od rundy następującej po przybyciu. Każdy oddział garnizonu walczy na rachunek swojego miasta i z tego miasta ubywa jego poległych.

Jeśli o twoje miasto toczy się bitwa, w której nie bierzesz udziału, otworzysz ją z karty Pod okupacją w swoim mieście przyciskiem Oglądaj bitwę. Widać w niej rodzaj bitwy, rundę, najbliższe starcie, liczbę oddziałów po każdej stronie i to, ile z nich zeszło z pola, a na końcu wynik; siła i skład armii pozostają ukryte.

Jeśli bitwa zostanie wygrana, okupacja się kończy, oddziały internowane odzyskują swobodę, a ocaleli okupanci przegrupowują się i wracają do domu. Nikt niczego nie łupi, nikt nie okupuje miasta i miasto zostaje przy właścicielu. Jeśli zostanie przegrana, okupacja trwa dalej, a oddziały internowane pozostają związane. Dopóki bitwa trwa, okupant nie może zakończyć okupacji rozkazem ani odesłać żołnierzy z garnizonu; z bitwy wychodzi się pod białą flagą.

Jak kończy się okupacja?

Kończy ją okupant i nikt poza nim. Po wybraniu Zakończ okupację i potwierdzeniu okupacja dobiega końca, a oddziały internowane odzyskują swobodę – ci sami ludzie, w tej samej liczbie, nikt nie zostaje wyleczony – i miasto znów może wystawiać armie. Wszystko, co zostało w magazynie bazy, przechodzi na właściciela miasta.

Okupacja kończy się także wtedy, gdy w mieście nie zostanie ani jeden zdolny do walki żołnierz, który mógłby je utrzymać. Miasto mogą utrzymać także machiny oblężnicze, ale jednostki wsparcia, takie jak Medyk, Kapłan i Inżynier, wozy taborowe i statki same go nie utrzymają; jeśli zostaną tylko one, okupacja się kończy, a one wracają do domu. Czym innym jest opróżnienie miasta własnym rozkazem: jeśli wyślesz cały garnizon na wyprawę, okupacja trwa, bo kolumna musi mieć dokąd wrócić.

Okupacja kończy się również, gdy siły okupacyjne przegrają bitwę o wyzwolenie miasta. I w tym wypadku oddziały internowane odzyskują swobodę, a ocaleli okupanci wracają do domu.

Armia okupacyjna się nie teleportuje. Najpierw się przegrupowuje, a potem idzie do domu tą samą drogą, którą przyszła; na ekranie armii ten czas oczekiwania ma stan Przegrupowanie. Jeśli miasto leży na innej wyspie, po przegrupowaniu armia jeszcze wchodzi na statki i dopiero potem wypływa. Gdy tylko dotrze do domu, znów można jej użyć.

Raport z okupacji

Raport z wyprawy okupacyjnej odpowiada osobno na dwa pytania: czy okupację ustanowiono – to wynik bitwy i nigdy się nie zmienia – oraz czy miasto nadal jest w twoich rękach. Drugie to stan na dziś: gdy okupacja się skończy, zmienia się ten wiersz, a wynik bitwy nie.

Raport podaje też, jak zajęto miasto: szturmem albo dlatego, że obrońca się poddał. Jeśli nie ma w nim wiersza „Jak zajęto miasto”, oddział wyruszył okupować, ale miasta nie zajął. Taki raport w ogóle nie ma części o łupach, bo wyprawa okupacyjna łupów nie przynosi.

Czym okupacja nie jest

Nie jest podbojem, najazdem ani podatkiem. Okupant nie dostaje żadnej części produkcji miasta, jego skarbca ani zapasów.

Nie jest też wywiadem: okupant nie widzi surowców miasta, jego Złota ani ukrytych budynków; kto chce je zobaczyć, wysyła szpiega. Nie może tam budować, niczego wyburzać ani korzystać z magazynu czy koszar.

Nie jest też zajęciem portu. Armia na ulicach nie trzyma wód miasta, a jego okręty wojenne dalej wychodzą w morze. Zajęcie portu to osobna kontrola, ustanawiana osobnym rozkazem, i w jednym mieście mogą trwać obie naraz: Zajęcie portu.