Mury i oblężenie

Co dają mury?

Mury miejskie to nie jednostka: nikogo nie rekrutują, nie zużywają obywateli, po prostu stoją i przyjmują ciosy.

Dopóki mury stoją, miasto jest zamknięte: nikt nie wchodzi do środka i nikt nie wychodzi, żeby walczyć. Piechota i jazda na zewnątrz nie mogą natrzeć na żołnierzy w mieście, a piechota i jazda w środku nie wychodzą za bramę, żeby uderzyć. Do ludzi za murami docierają tylko strzały posłane ponad murem, a mur przepuszcza z nich bardzo niewiele. Ogień garnizonu z kolei trafia tego, kto stoi najbliżej murów: najpierw pierwszą linię atakującego, potem jego skrzydło; linii strzelców za nimi nie trafia, dopóki stoją ci przed nią. Do machin u podnóża strzelają tylko ludzie z blanków. Same mury też przyjmują obrażenia: mają wytrzymałość i odporność, a odporność decyduje, jaka część każdego ciosu dociera do kamienia.

Wraz z poziomem murów rośnie i wytrzymałość, i odporność.

Ta zasada jest taka sama dla obu stron; kto co robi, pokazuje tabela poniżej.

Limit garnizonu

Liczba broniących się jednostek, które mogą stać za murem, ma limit. Każdy poziom Ratusza i Murów miejskich go podnosi; podaje go wiersz Garnizon w oknie Ratusza. Liczą się jednostki, nie ich wielkość: Helepolis liczy się jako jedna jednostka, tak jak hoplita.

Jeśli obrona zaczyna rundę liczniejsza niż ten limit, walczy w tej rundzie w polu, jakby muru nie było: mur nikogo nie osłania i w tej rundzie nie odnosi szkód. Gdy straty sprowadzą obronę poniżej limitu, mur wraca do walki. Raport z bitwy zaznacza te rundy. Limit wyliczony na początku oblężenia nie zmienia się przez całą bitwę. Porty nie mają murów, więc w bitwie morskiej takiego limitu nie ma.

Mury

Łucznicy strzelają ponad murami, machiny oblężnicze biją w kamień; wszyscy pozostali czekają po obu stronach muru.

Kto co robi, dopóki mury stoją?

Dopóki mury stoją, walka wręcz nie ma w żadną stronę drogi na drugą stronę. Ostrzał przechodzi, ale nie każdy. Jak oblężenie toczy się runda po rundzie, pokazują przykłady.

W skrócie

Wyłom

Wyłom powstaje w rundzie, w której wytrzymałość murów spada do zera. Osłona działa jeszcze przez całą tę rundę – wszyscy walczą na polu takim, jakie było na jej początku.

Od następnej rundy osłony już nie ma i czas zamkniętych murów się kończy: wszystkie linie walczą jak na otwartym polu, skrzydło również. Wyłom podnosi morale atakującego i mocno uderza w morale obrońcy.

W trakcie bitwy mury nigdy same się nie naprawiają. Wyłom pozostaje otwarty do końca tej bitwy; następna zaczyna się przy nienaruszonej bramie. Nowy poziom murów ukończony w trakcie bitwy jej nie dotyczy: bitwa toczy się dalej z murami, z jakimi się zaczęła.

Blanki

Blanki to miejsce na szczycie murów, z którego strzelają łucznicy. Dopóki mury stoją, możesz wysłać tam część swoich jednostek dystansowych; oddziały walczące wręcz i machiny oblężnicze zostają na dole. Miejsca na blankach przybywa z poziomem murów i dochodzi ono do pola bitwy: żołnierz na blankach nie zajmuje miejsca w linii strzelców, więc walczą też łucznicy, którzy z braku miejsca czekaliby w rezerwie.

Strzelając z wysoka, ludzie na blankach trafiają nieco mocniej. Ceną jest utrzymanie: za żołnierza na blankach płacisz jego utrzymanie pomnożone przez mnożnik, co godzinę, czy trwa wojna, czy nie. Kogo wyślesz na górę, wybierasz w oknie Murów miejskich, suwakiem dla każdego rodzaju jednostek dystansowych. Każdy suwak sięga tak daleko, jak pozwalają ludzie w mieście i wolne miejsce na blankach.

Żołnierze na blankach liczą się do linii bojowej: strzelają, są ostrzeliwani i zużywają strzały. Kto zginie na blankach, w każdej rundzie zastępuje go ktoś z tego samego oddziału: dopóki z tego oddziału zostaje w mieście dość ludzi, na blankach stoi wybrana przez ciebie liczba ludzi. Od rundy po wyłomie blanków już nie ma; ludzie schodzą bez strat i walczą dalej we własnej linii albo czekają w rezerwie. Jeśli oddział przez wyprawę albo straty spadnie poniżej wybranej liczby, jego miejsce na blankach samo się zmniejsza; jeśli obniżysz albo zburzysz mury, schodzą ci, dla których zabrakło miejsca.

Wojsk sojusznika stacjonujących w twoim mieście nie możesz przydzielić na blanki, ale w bitwie same zajmują miejsce, które zostawia twój wybór, i im też pomaga wysokość. W bitwie o okupowane miasto nie korzysta się jednak ani z murów, ani z blanków. Raport z bitwy pokazuje runda po rundzie, kto walczył z blanków.

Miejsce na blankach

Tabela pokazuje, ile miejsca, liczonego w obywatelach, mają blanki na każdym poziomie murów; pod nią – o ile wysokość zwiększa atak żołnierza na blankach i przez ile mnoży się jego utrzymanie. Oblężenie toczy się z blankami, z którymi się zaczęło: mury podniesione w trakcie bitwy ich nie powiększają. Tabela gdzieś się kończy, mur nie: nie ma ostatniego poziomu, a miejsce na blankach z każdym poziomem rośnie dalej o tyle samo.

Podnóże muru

Każda machina oblężnicza – taran i Chelone tak samo jak katapulta i oksybeles – pracuje u podnóża muru, dopóki mur stoi; różnią się tylko siłą. Tam są celem łuczników na blankach: część ognia z blanków zwraca się przeciw nim. Łucznicy za murem, którzy nie stoją na blankach, podnóża nie widzą, a gdy na blankach nikogo nie ma, nikt tam nie strzela.

Blanki więc spowalniają szyk taranów, ale go nie zatrzymują. Dostatecznie liczny szyk się przebije; kilka taranów samotnie to łatwy cel dla łuczników na górze. Taranom pomaga, gdy własni łucznicy strzelają ponad murami i najpierw uciszają blanki. Dach Chelone odbija strzały: ten sam ostrzał szkodzi jej dużo mniej.

Machina przeciw machinie

Machina miotająca szuka najpierw machin przeciwnika. Oksybeles w twoim mieście zwraca się przeciw katapulcie oblegających, zanim zwróci się przeciw pierwszej linii, a dwie machiny miotające o tej samej cenie wyłączają się z walki mniej więcej po równo. Dopóki mury stoją, do tego nie dochodzi: machiny oblegających stoją u podnóża muru i są sprawą wyłącznie ludzi na blankach; machiny w środku strzelają w następną linię.

Taran nie może odpowiedzieć ogniem. Gdy mury padną, taran na polu jest tylko celem dla machin: nadal nie uderza w człowieka, ale teraz można uderzyć w niego.

Machiny oblężnicze

Jednostka	Linia	Atak	Obrona	Przeciw murom	Ludność	Budynek	Badanie	Amunicja
Taran	Linia oblężnicza	100	90	90	4	Warsztat oblężniczy poz. 1	Sztuka oblężnicza	—
Oksybeles	Linia oblężnicza	180	45	45	2	Warsztat oblężniczy poz. 5	Machiny skrętne	Bełty × 18
Miotacz kamieni	Linia oblężnicza	160	70	80	3	Warsztat oblężniczy poz. 10	Machiny skrętne	Kamienie × 15
Balista	Linia oblężnicza	205	65	61	3	Warsztat oblężniczy poz. 15	Udoskonalone machiny skrętne	Bełty × 15
Katapulta	Linia oblężnicza	230	90	161	4	Warsztat oblężniczy poz. 21	Ciężkie machiny miotające	Kamienie × 12
Helepolis	Linia oblężnicza	260	170	247	8	Warsztat oblężniczy poz. 28	Zaawansowana inżynieria oblężnicza	Kamienie × 24
Chelone	Linia oblężnicza	660	300	6600	6	Warsztat oblężniczy poz. 30	Osłonięte tarany	—

Machiny miotające bełty służą do rażenia celów na polu, a miotacze kamieni i taran – do murów. Wysoki atak nie oznacza jeszcze, że machina dobrze radzi sobie z murami: balista bije niemal tak mocno jak katapulta, a kamieniowi prawie nic nie robi. Taran nie zużywa amunicji: choćby oblężenie ciągnęło się bez końca, nigdy mu jej nie zabraknie. Uderza tylko w mury, nigdy w człowieka, i nie bierze udziału w obronie: taran czekający w twoim mieście nie wychodzi na pole przeciw tym, którzy je atakują. Ciężkie machiny niszczą znacznie więcej, ale kosztują dużo więcej obywateli i zajmują dużo więcej miejsca na wąskiej linii oblężniczej.

Wysokie mury i Chelone

Chelone

Każdy poziom murów czyni je wyraźnie mocniejszymi niż poprzedni, a linia oblężnicza poszerza się tylko wtedy, gdy rośnie Ratusz. Dlatego najwyższe mury opierają się nawet Helepolis: atakująca armia łamie się pod gradem strzał, zanim kamień ustąpi.

Chelone powstała po to, by kruszyć takie mury. To ciężki taran zawieszony pod kołową szopą z opancerzonym dachem: bije w bramę znacznie mocniej niż każda inna machina i nie zużywa amunicji. Dzięki dachowi i grubemu opancerzeniu dłużej niż każda inna machina wytrzymuje ostrzał z łuków, a łucznicy na blankach szkodzą jej znacznie mniej niż zwykłemu taranowi.

Jej cena jest odpowiednia. Wymaga bardzo wysokiego poziomu Warsztatu oblężniczego i badania Osłonięte tarany; jest droga, kosztuje wielu obywateli, ma wysokie utrzymanie, jest najwolniejszą jednostką armii i sama zapełnia cały statek transportowy. Otwiera wyłom, ale nie zdobywa miasta: jeśli za murem stoi garnizon dorównujący atakującemu, walka po wyłomie wciąż jest ciężka.

W co celują machiny oblężnicze?

Najpierw w mury, a dopóki stoją – tylko w nie. Gdy murów nie ma albo już padły, machina szuka najpierw machin oblężniczych wroga – przeciw którym jest jeszcze skuteczniejsza – a potem pierwszej linii, skrzydła i linii strzelców. Taran i Chelone nie szukają żadnego z tych celów: biją wyłącznie w mury. Do kolumny wsparcia nie dosięgnie żadna machina.

Ile machin?

Nie ma jednej liczby: decydują poziom murów, ich odporność i rodzaj twoich machin. Trzy rzeczy są jednak zawsze prawdziwe.

Linia oblężnicza to najwęższa część pola, a machina, która się na niej nie zmieści, nie robi nic. Machiny zużywają kamienie. I machiny się psują: rozbita machina nie wystrzeli już w tej bitwie. Jeśli masz przy sobie inżynierów, ściągną część rozbitych machin do naprawy, a twoja armia zabierze je ze sobą w drodze do domu.